TRABZON ZİYARETİ (III)

Gezdiğim tarihi eserleri yapılış tarihlerini dikkate alarak anlatmaya devam etmeyi istiyorum;

HAGHİA SOPHTA (AYASOFYA)

Şehrin batı yönünde bulunan bu manastır kompleksi Trabzon Komenos Devleti krallarından l. Manuel zamanında 1250-1260 yıllarında yapıldığı kabul edilmektedir.

Şehir fethedildikten sonra 1484 yılında camiye çevrilmiştir. 1. Dünya Savaşı yıllarında depo ve askeri hastane olmuş, daha sonra tekrar cami olarak kullanılmıştır.

Uzun bir süre bakımsız kalan bu eser 1958-1962 yılları arasında Edinburg Üniversitesi ile Vakıflar Genel Müdürlüğü işbirliği ile restore edilerek müze olarak ziyarete açıldı.

FATİH ORTAHİSAR CAMİİ 

Trabzon’un fetih sembolü olarak tanımlanan bu cami, Orta Hisar mahallesinde Zağnos ve Tabakhane köprüleri arasındaki meydanlıktadır.

Roma İmparatoru Konstantin’in (MS. 264-329) yeğeni Hammibalinos tarafından eski bir Roma tapınağı üzerinde inea ettirildiği sanılmaktadır. 1461 tarihinde Türklerin Trabzon’u ele geçirmesinden sonra bu bina Fatih Camii adı verilerek camiye çevrilmiştir. İçinde Fatih Medresesi de yer almaktadır.

GÜLBAHAR HATUN CAMİİ

Yavuz Sultan Selim’in annesi Ayşe Gülbahar Hatun adına 1514 yılında Zağnos Köprüsünün yakınında bir külliye içerisinde yaptırılmıştır. Caminin yanında 1505 yılında yaptırılan Gülbahar Hatun Türbesi bulunmaktadır.

Trabzon’daki Türk eserleri arasında özel bir yeri bulunan bu külliyeden camiiÂle türbe günümüze gelebilmiş, imaret, medrese, hamam ve mektep yıkılmıştır. Mektebin yerine 1899 tarihinde Gülbahar Hatun İlkokulu yaptırılmıştır.

MEYDAN HAMAMI

Trabzon’da Bizans, Selçuklu ve Osmanlı döneminden kalma çok sayıda hamam bulunmaktadır. Şehrin merkezinde olan ve kolayca ulaştığım için yalnızca Meydan Hamamını gezebildim.

Meydan semtinde, Kazazzade sülalesinden Hacı İbrahim tarafından yapımına başlanmış, zamanın Belediye Reisi Hüseyin Kazazoğlu tarafından bitirilmiştir. Erkekler ve kadınlara ait iki bölümden meydana gelmektedir.

Erkekler bölümünün girişinde iki katlı bir soyunma yeri vardır. Buradan kemerli bir kapı ile soğukluğa, oradan da yine kemerli bir kapı ile sıcaklığa geçilmektedir. İki fil ayağı ve duvarların taşıdığı büyük kubbesinin örttüğü sıcaklığın ortasında göbek taşı ve on sekiz küçük kubbe yer almaktadır.

Tokatlıların işlettiği bu hamamda, Çorum’da hamamımız olduğunu öğrenen yetkililer ve çalışanlar büyük yakınlık ve ilgi gösterdiler.

ATATURK KÖŞKÜ

Şehre hakim Soğuksu tepesinde çam ormanlarıyla çevrili bir bahçe içinde yer alan bu güzel yapı 1903 yılında inşa ettirilmiştir.

Atatürk ilk kez 15-17 Eylül 1924 tarihinde Trabzon’u ziyaretlerinde yaptığı gezinti esnasında bu köşkü görmüş, beğenmiş ve orada dinlenmiştir. 1930 ve 1937 yıllarında yaptığı ziyafetlerde burada kalmıştır.

1931 yılında İl Daimi Encümeninin kararı ile satın alınan bu köşk Atatürk’e armağan edilmiştir.

Cephe süsleri ve mekan düzenlemesi ile modern Avrupa mimarisinin özelliklerini taşımakta olan bu bina bugün Atatürk Müzesi olarak ziyarete açıktır. Yolunuz Trabzon’a düşerse muhakkak ziyaret ötmenizi tavsiye ederim.

Bu vesile ile Cumhuriyetimizin 77’nci Kuruluş Yıldönümünü kutladığımız bugünde Büyük Önder Atatürk’ü saygı ile anıyor ve Cumhuriyet Bayramınızı kutluyorum.

İstanbul, 29.Ekim.2000