YUNANİSTAN-MAKEDONYA VE İSKENDER (ll)

Tarihi bölge olarak Makedonya bugün Yunanistan, Bulgaristan ve Makedonya arasında paylaşılmıştır.

Tarihte “Makedonya Krallığı” Dor istilasından sonra kuruldu. Bilinen Makedonya tarihi Argedai hanedanı ile birlikte başlar. Bilinen ilk hükümdar ise M.Ö. Vll. yüzyılın sonunda bölgeyi yönetmiş olan l. Perdikkas’tır. Kendisi ve oğulları devleti örgütlediler, güvence altına aldılar. Topraklarını güneyin zengin ovalarına kadar genişlettiler ve başkentlerini Aigai’de kurdular (günümüzde Yunanistan sınırları içindeki Edessa).

Beş Makedonya krallarının adları İskender olup, bunlardan en tanınan lll. İskender, Büyük İskender olark tanınmaktadır. İskenderlerin Makedonya tarihindeki rollerine baktığımızda l. İskender’in zamanında (M.Ö. 498-454) Makedonya Pers ordusunun (bugünkü İran onların soyundan gelmektedir) işgaline uğradı Salamiş ve Plataia zaferlerinin ardından Makedonya yeniden bağınsızlığına kavuştu. I. İskender ve oğlu ll. Perdikkas Atinalıların yayılmasına karşı bir çok kez mücalede vermek zorunda kaldılar.

Daha sonra iç çatışmalar ve karışıklık yaşayan Makedonya ll. Philipos’un iktidara gelişiyle tarihinin en parlak dönemlerinden birini yaşadı ve Yunanlılar’ı zayıflatan anlaşmalardan yararlanarak komşu bölgeleri ihlal etti ve Atinalılar’ın mülklerini ele geçirdi. Kısa zamanda bölgenin en güçlü devleti haline gelen Makedonya başında başında eline geçirdiği Yunan dünyasında siyasi birliği sağladı.

Aristoltelles tarafından eğitilen ve yirmi yaşında tahta çıkan lll. İskender (M.Ö. 356-323) Yunanistan’ı tamamen buyruğu altına aldıktan sonra kendini tümüyle Pers İmparatorluğu ile mücadeleye verdi. Çanakkale Boğazı’nı geçerek Pers ordusunu yenilgiye uğrattı. Ön Asya’daki Yunan kolonisini bağımsızlığına kavuşturdu, Ankara yakınında Gorduion da kılıcıyla Gordion düğümünü kopardı, Suriye ve Mısır’ı fethetti. Mısır’da İskenderiye kentini kurdu. Zaferlerinin ardından Pers İmparatorluğu’nun büyük şehirlerini ele geçirdi. Umman Denizi’ne indi, çölde uzun bir yürüyüşden sonra Babil’e geri döndü. Yeniden fetihlere başlayan Büyük İskender, yenenleri ve yenilenleri tek bir ulus çatısı altında birleştirdikten sonra otuz üç yaşında beklenmedik şekilde öldü. Ölümünden sonra büyük İskender İmparatorluğu, fazla uzun ömürlü olmadı. Ancak bir Makedonyalı olan Büyük iskender sayesinde Makedon, Yunan ve Asya unsurlarının birleşmesi ile herkes tarafından Yunanlılara ait olduğunu düşünülen Helen uygarlığı olarak adlandırılan yepyeni bir uygarlık doğdu.

Makedonya ll. yüzyılda Romalılar’ın eline geçti. M.S. lV. yüzyılda Doğu Roma İmparatorluğu’nun bir parçası oldu. Bizanslılar tarafından Hıristiyanlaştırıldı. Bulgarlar, Bizanslılar ve Sırplar tarafından paylaşılamayan Makedonya 1371’de Osmanlılar’ın eline geçti. Balkan savaşları, (1912) sırasında Yunanistan, Bulgaristan ve Yugoslavya arasında paylaşıldı. Kuzey Makedonya Yugoslavya’nın altı federal cumhuriyetinden biri oldu (1947-1991). 1991’de bağımsızlığını ilan etti.

*     *     *

Bu yazımı bayram ziyaretlerinde bulunduğum boş zamanlarda yazdım. Ziyarete gelenlere Büyük İskender’in hangi ülkeden olduğunu sordum. Tüm sorduklarım Yunanlı diye cevap verdiler.

Bir Selanik seyahatimde Yunanlılar bizi Büyük İskender’in anıt mezarına götürdüler ve kendisini Yunanlı büyük komutan olarak tanıttılar. Döndüğümde ansiklopedileri karıştırdım, beni yanılttıklarını ve yalan söylediklerini tespit ettim.

Bu yazımı da, sizleri bu tarihi yalan hakkında bilgilendirmek için yazdım.

İstanbul