YUNANİSTAN VE MAKEDONYA (l)

1956 yılında tahsil için Almanya’ya tren ile giderken Yunanistan ve Yugoslavya’dan geçtiğim zaman her iki ülkede de Makedonya ismini taşıyan bölgeler olduğunu görünce herhalde bunlar bölünmüş Makedonya’nın birer parçası diye düşünmüştüm.

Türkiye’den sonra geldiğimiz Selanik Yunanistan’daki Makedonya’nın başşehri, daha sonra içinden geçtiğimiz Üsküp ise, Yugoslavya devletinin içinde yer alan altı federal cumhuriyetinden biri olan Makedonya Cumhuriyeti’nin başşehri olarak dikkatimizi çekmişti.

1990’lı yıllarda Yugoslavya devletinin parçalanmasıyla 1993 yılında Makedonya’da müsteki Makedonya Cumhuriyeti kuruldu. Yunanistan kenarı hudutları içinde Makedonya diye bir bölge bulunduğunu ileri sürerek bu isimle yeni bir devlet kurulamayacağını ve Büyük İskender’in doğum yeri olan Yunanistan’ın kuzey bölgesinin gerçek Makedonya olduğunu savunarak aynı ismin kullanılmasına karşı çıktı.

Yunanistan ekonomik ambargo, tehdit ve baskı yoluyla Makedonya Cumhuriyeti’nin Avrupa Birliği (AB) ve Birleşmiş Milletler (BM) gibi kuruluşlarda FYROM (Yugoslavya iski Makedonya Cumhuriyeti adıyla tanınmasını ve yine kendisine ait bir sembol olduğunu ileri süren Makedonya bayrağının değiştirilmesini başardı.

Türkiye bu baskılara boyun eğmedi ve Makedonya’yı “Makedonya Cumhuriyeti” olarak kurulduğu günlerde tanıyan bir NATO ülkesi oldu.

*     *     *

Bu sene Eylül ayında yapılan 7. Avrasya Ekonomik Zirvesine Makedonya Dışişleri Bakanı’nın, Makedonya Cumhuriyeti adına katılmasını engellemeyen Yunanistan yıllardan beri katıldığı bu toplantıya temsilcilerini göndermedi.

*     *     *

ABD Cumhurbaşkanlığı’na yeniden seçilen Bush, zaferini izleyen ilk günde, Makedonya’nın Irak’ta kualisyon güçlerine katkıda bulunmasını ödüllendirmek için, Yunanistan ile Makedonya arasında süregelen isim kavgasında taraf değiştirerek Makedonya’yı artık “Makedonya Cumhuriyeti” adıyla tanıdı. Bu açıklama Üsküp’te sevinçle karşılanırken, Atina’da yas havası ilan oluştu…

*     *     *

Batı dünyasında her zaman dediğini yaptırmaya alışmış Yunan lobiler ve Yunan yetkilileri Amerika’nın bu kararı karşısında şaşırıp kaldılar.

Yunanistan Cumhurbaşkanı Stefanopulos, Bush’a gönderdiği mesajında “Karardan düş kırıklığına uğradıklarını” bildirdi. Dışişleri Bakanı Molivyatis de, ABD’nin Atina Büyükelçisi’ne “ABD yönetiminin tek taraflı bir kararının çok yönlü olumsuz yankıları olur” diye çıkıştı.

Bu karar yaklaşık 10 yıldır BM gözetiminde Atina ile Üsküp arasında iki tarafında kabul edeceği bir isim bulma amacıyla yürüttükleri müzakerelerde Atina için ağır bir darbe oldu…

Başbakan Karamanlis, Brüksel’de görüştüğü Avrupa Birliği (AB) liderlerine, bu tanıma olayından sonra, isim konusunda Atina ile Üsküp arasında bir anlaşmaya varılmaması halinde, Makedonya’nın AB ve NATO üyelikleri için başvurularını veto edeceğini bildirdi.

*     *     *

Ülkesinde Türk azınlık da dahil hiçbir azınlık bulunmadığını iddia eden Yunanistan Makedonya sınırında yaşayan Makedon azınlığın varlığını da kabul etmemektedir.

Makedonya’nın yüzölçümü 25.713 kilometrekare, nüfusu 2 milyon…Bunların yüzde 66’sı Makedon, yüzde 23’ü Arnavut, yüzde 11’i Türk ve diğer…Balkan Yarımadası’nda, eski Yugoslavya’nın 6 cumhuriyetinden biri olan Makedonya bugün, Arnavutluk, Kosova, Sırbistan, Bulgaristan ve Yunanistan’la komşu bulunuyor.

Gelecek yazımda bu anlaşmazlığın diğer bir ifade ile 13 yıllık isim kavgasının tarihi boyutunu sizlerin bilgilerinize sunacağım.

İstanbul