10. AVRASYA EKONOMİ ZİRVESİ ve TÜRK CUMHURİYETLERİ !

10. Avrasya Ekonomi Zirvesi ile ilgili bu son yazımda bu toplantıların neden başlatıldığını, benim neden bu Zirvelerin başarılı olması için gayret gösterdiğimi ortaya koyacağım.

Ayrıca, ilki dokuz yıl önce başlayan ve Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Türkiye’nin  katılımıyla 13–15 Mayıs 1998 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen 1. Avrasya Ekonomi Zirvesinden bugüne kadar Türk Cumhuriyetleri’nin ekonomik gelişmeleri hakkında bir değerlendirme yapacağım.

*     *     *

Atatürk 1930’lu yıllarda yaptığı bir konuşmada, ”Arkadaşlar Sovyet Birliği bizim dostumuzdur, komşumuzdur. Ama onun içerisinde mazlum birçok millet vardır. Bu milletlerin bazıları da Türk halklarıdır. Sovyetler Birliği günün birinde çökecektir. Oradaki Türk halklarının bazıları da bağımsızlıklarına kavuşacaklardır. Biz onlar bağımsızlığa kavuşacaklar diye, o günü beklemeyelim. Hazırlıklarımızı şimdiden yapalım. Ve o kardeşlerimize yardım edelim”demiştir.

Avrasya Ekonomi Zirveleri, Marmara Vakfının başlangıç ve var oluş hedefi ve Büyük Atatürk’ün Kafkaslar, Orta Asya ve Orta Doğu konularındaki barış, istikrar ve refaha birlikte işbirliği yaparak ulaşmayı hedefleyen paylaşımcı yüksek düşüncelerinin hayata geçirilme çalışmalarıdır.

Ben de Atatürk’ün de belittiği gibi kardeşlerimize yardım edebilmek için ilk günden itibaren Avrasya Ekonomi Zirveleri’nin başarılı olması için bu konuya gönül veren arkadaşlarımla birlikte 10 yıldan beri koşturuyorum.

Avrasya Ekonomi Zirvelerinin Genel Başkanlığını Dr.Akkan Suver,Genel Sekreterliğini Doç.Dr. Vagıf Kasımov ve üyeliklerini de Zhelyu ZHELEV (Bulgaristan Eski Cumhurbaşkanı)- (E) Bakan Dr. Şahap KOCATOPÇU – (E) Bakan Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU – Prof. Dr. Ali HASANOV- Engin KÖKLÜÇINAR- (E) Büyükelçi Albert CHERNICHOV yapmaktadırlar.

Marmara Vakfı Avrasya Ekonomi Zirveleri ile bölge ülkeleri ve diğer ülkelerde ortak yatırımların yapılmasının, karşılıklı ticaretin geliştirilmesinin, bölge devletlerinin sermaye piyasalarının, menkul kıymet, mal ve maden borsalarının koordinasyonunun yanında kültürler, milletler ve farklı değerler arasında ilişkilerin geliştirilmesini amaçlamaktadır.

Bugün üç ayrı kıtada bölgesel ticaret blokları oluşmaktadır. Avrupa Kıtasında, Avrupa Birliği (AB); Amerika Kıtasında Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA), Asya Kıtasında ise Asya-Pasifik Ekonomik işbirliği (APEC) ekonomik anlamdaki bölgesel entegrasyon ve ittifakların önemli örneklerindendir.

Türkiye bu bölgeselleşme hareketlerinin tam ortasında bulunmaktadır. Batıda Avrupa ekonomik, kültürel ve siyasal anlamda bir bütünleşmeye giderken doğuda “Avrasya Yapılanması”ndan söz edilmeye başlanmıştır. Avrasya bölgesi enerji kaynakları, büyük pazar yapısı ve Türkiye’nin bölgedeki Türki Cumhuriyetlerle arasındaki tarihi bağlar nedeniyle büyük önem arz etmektedir.

Ulusal olduğu kadar, uluslararası arenada da düşünceleri, çalışmaları, eylemleri teşvik ve kabul gören bu benimsenme sonucunda Marmara Vakfı, Türkiye’nin çağdaş, aydınlık ve değişim arz eden düşünce yapısını yalnız Avrasya Ülkeleri’ne değil, Amerika ve Afrika ülkelerine kadar uzanan bir coğrafyaya taşıyacak düzeye ulaşmıştır. Bu ulaşımda Marmara Vakfı’nın Avrasya Ekonomi Zirveleriyle tarihe tanıklık ettiği bir önemli tespit te, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı’dır. Bu ortak eserin hayata geçirilmesinde Marmara Vakfı’nın 10 yıldır gerçekleştirdiği Avrasya Ekonomi Zirvelerinin küçük de olsa bir payı ve hakkı olduğu yadsınamaz.

*     *     *

Bu toplantılardan ilkine Cumhurbaşkanları seviyesinde katılan Türk cumhuriyetleri’nin ekonomik gelişmeleri hakkında Milliyet gazetesi’nde rastladığım bir makaleden size bilgiler aktaracağım.

Aşağıda tablo’da ülkeler hakkında ekonomik değerler verilmiş ve 1995-2007 yılları dikkate alınarak bir karşılaştırma yapılmıştır.Görüldüğü gibi bu ülkeler arasında en büyük milli gelir(GSYH) Türkiye’ye ait olmakla birlikte kişi başına düşen gelir (KBYG) Kazakistan’da Türkiye’nin önündedir. Türk cumhuriyetleri içinde son 12 yılda en büyük gelişmeyi Azerbaycan gösterdiği aşağıdaki tablodan anlaşılmaktadır. Azerbaycan, 3.5 milyar dolarlık GSYH’sını 33 milyar dolara çıkarmıştır.

Ülkeler  Yüzölçümü     Nüfus  (milyon kişi)    KBYG            (dolar) GSYH      (milyar dolar)

(bin KM2)       1995    2007    1995    2007    1995    2007

Türkiye  779      61.1     73.9     2.697   5.417   164.8   400.4

Özbekistan        447      22.8     26.9     947      602      21.6     16.2

Kazakistan        2.717   16.6     15.1     1.290   5.592   21.4     84.6

Azerbaycan       87        7.5       8.6       463      3862    3.5       33.0

Kırgızistan        199      4.5       5.3       673      550      3.0      2.9

Türkmenistan    488      4.5       5.2       889      4.573   4.0       23.7

*     *     *

Türk Cumhuriyetlerinin gelişmesi ve ekonomik güçlerini artırması bu ülkelerin dünyada söz sahibi olmasını sağlayacaktır. Ayrıca,Türkiye’nin aday ülke olduğu Avrupa Birliği’nde daha etkinliğine ortam hazırlayacaktır. Bu nedenle Türkiye , AB’nin yanında Avrasya Birliği’ne de gereken önemi vermeye devam etmelidir.

Bir sivil toplum kuruluşu olan ve Türk milletini Birleşmiş Milletler’de, UNESCO’da, AGİT’te, Balkan Politika Kulübü’nde temsil edebilecek bir seviyeye erişebilmiş Marmara Vakfının on yıl aksatmadan, ara vermeden böyle bir etkinliği gerçekleştirmiş olmasını ben çok taktir ediyorum. Siz de taktir edesiniz ki Vakıf Başkanı Dr. Akkan Suver’in belirttiği gibi;”Avrasya Ekonomi Zirvesi bitmez tükenmez bir sevda olmasaydı aralıksız onuncu şeref yılını idrak edebilir miydi? ”

*     *     *

Bu yazımın sonunda sizden beklediğim Türk Cumhuriyetleri arasında dostluk ve ilişkilerin gelişmesi için gayret göstermeniz ve  her türlü katkı da bulunmanızdır. Onlar bizim kardeşlerimizdir.

İstanbul, 15 Mayıs 2007

Not:Bugün rahmetli babamı kaybedişimin 49.yılı… Dualarımla kendisine Allah’tan rahmet diliyorum.