Rusya ve Japonya arasında Güney Kuril adaları sorunu !

Kuril Adaları:

Rusya Federasyonu’na bağlı, 1300 kilometre boyunca uzanan, Büyük Okyanus ile Ohotsk Denizi’ni birbirinden ayıran 56 adadan oluşmaktadır. Volkanik hareketler sonucu oluşmuş adalarda sık sık depremler olmaktadır. Adacıklarda bulunan yaklaşık 100 volkandan 35’i günümüzde hâlâ aktiftir. Adalarda yaşayan yaklaşık 30.000 insanın hangi milletten olduğuna dair tek bir isim söylemek imkânsızdır.Adada, Belaruslular, Koreliler ve hattâ Tatarlar bile yaşmaktadırlar. Bunların yanında diğer milletlerden birçok kişi vardır. Fakat adalarda yaşayan insanların hemen hemen yarısına yakını, bölgenin kötü yönetiminden dolayı yoksulluk sınırının altında hayatlarını sürdürmektedir. En önemli geçim kaynakları balıkçılıktır.

Kuril Adaları

*     *     *

Kuril Adaları’nın geçmişteki siyasi durumu:

1855 yılında ele geçirdiği Kuril Adalarını 2. Dünya Savaşı sonunda Sovyetler Birliği’ne kaptıran Japonya, aslında hiçbir doğal zenginliği bulunmayan bu adalar üzerinde hala ısrarcı davranmaktadır. Ayrıca yapılan bir kamuoyu yoklamasına göre , bu adalarda yaşayan çoğunluğu Rusların oluşturduğu halk kitlesi, Japon egemenliğine girmeye rıza gösteriyor. Ayrıca, ada sakinleri 2. Dünya savaşından sonra hiçbir zaman düzelme yoluna girmeyen kötü hayat standartlarının, hala düzeleceğine dair umut taşımaktadırlar.

Bilindiği gibi, 2. Dünya Savaşının başlamasıyla birlikte savaşa girmek istemeyen Rusya ve Japonya 1941 yılında bir tarafsızlık anlaşması imzalamışlardır, fakat 1945 yılında savaşın bitmesinden hemen sonra, ABD’nin önce Hiroşima’ya, daha sonra Nagasaki’ye üst üste iki atom bombası atması üzerine Ruslar, tarafsızlık antlaşmasını bozarak Japonya’ya karşı savaş açmışlardır. Yenileceğini anlayan Japonya, Potsdam Bildirgesi’ni imzalayarak müttefik kuvvetlere teslim olmuştur. Bundan sonra Japonya’nın bütün toprakları müttefik kuvvetler tarafından ele geçirilmiştir. Müttefik kuvvetler Japonya’nın ABD’nin sömürgesine girmesini, Tayvan’ın Çin sömürgesine girmesine ve Sakhalin ile Kuril Adaları’nın ise Sovyet Kuvvetleri tarafından sömürülmesine karar vermişlerdir.Bundan cesaret alan Sovyet Kuvvetleri, en büyükleri, Habomai, Shikoton, Etorofu ve Kunashır olarak bilinen, genel ismiyle Kuriller olan takım adaları işgal etmiştir.

Rusya ve Japonya arasında Güney Kuril adalarının statüsü ile ilgili tartışmalar yaklaşık 60 yıldır sürmekte olup adaların, 1945 yılında Sovyet Ordusu tarafından işgal edilmesinden sonra iki taraf arasında adanın kime ait olduğu üzerine tartışmalar bugüne taşındı. Güney Kuril adaları problemi yüzünden, iki taraf arasında İkinci Dünya Savaşı sonrası herhangi bir barış antlaşması imzalanmadı ve iki ülke teorik olarak savaş halinde bulunmaktadırlar.

Kuril Adaları’nın  siyasi durumu:

Son yıllarda bu sorunun çözümü yolunda bazı girişimlere rastlanılmaktadır.

Japon televizyonu Asahi ile yaptığı söyleşide, eski başbakanlardan İosiro Mori , 2004 Mart ayında Putin ile yaptığı görüşmelerde, Kuril Adaları’nın Japonya’ya iadesi konusunda kısmen anlaştıklarını beyan etmiştir.

29 Eylül 2006 tarihinde Japonya Dışişleri Bakanı Taro Aso, Japonya’nın Rusya ile Japonya arasında ihtilaf konusu olan dört Kuril Adası’ndan en büyüğünden vazgeçebileceklerini açıklamıştır. Açıklamanın yeni Başbakan Sindzo Abe’nin atanmasından üç gün sonra yapılması ise,  yeni hükümetin Rusya ile siyasi ve ekonomik ilişkilerin gelişmesini engelleyen bu sorunu çözmekte kararlı olduğunu göstermektedir. Rusya Dışişleri Bakanlığı bu açıklamayı yorumsuz bırakırken, Japonya Dışişleri Bakanlığı kendi bakanlarının açıklamasını gayriresmî olarak nitelendirmiştir.

Kuril Adaları

Bugünlerde basında yer alan haberlere göre, Japonya Başbakanı Yasuo Fukuda, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den Güney Kuril adaları sorununun çözülmesini öngören bir mektup aldığını açıklamıştır.

Fukuda, Putin’den gelen mektup ile ilgili basına yaptığı açıklamada, “Putin, Güney Kuril adaları sorunun çözülmesini istiyor. Ben, bugün şunu çok iyi anlıyorum ki, Putin gerçekten iki ülke arasındaki sorunların çözülmesini istiyor. Ben de bu konuda çok istekliyim.” diye konuşmuştur.

Japonya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Fukuda’nın Putin’den aldığı mektuba karşılık olarak Güney Kuril adalarının statüsünün kesinleştirilmesi amacıyla, Nisan sonunda ya da Mayıs ayı başında Moskova’ya gitmeyi planladığı belirtilmiştir.

*     *     *

Bu konuya Japonya’ya 1991 yılında gidişimde yakinen vakıf olmuştum. Yazımla sizi de Uzakdoğu’da neler olduğu konusunda aydınlatmayı istedim.

İstanbul, 12 Şubat 2008