OSETYA ACARİSTAN KADAR KOLAY LOKMA OLMADI!

Sizlere güncel olayların yaşandığı Kafkasya hakkında bilgi vermiştim.Bugün ise Gürcistan’ın diğer özerk bölgesi Acaristan üzerinde durmayı istiyorum.

Acaristan, Abhazya ve Güney Osetya gibi Rusya’nın dağılması ile bağımsızlığını ilan eden Gürcistan sınırları içinde kalmakmıştır.

Bu üç özerk bölgede farklı zamanlarda Gürcistan’dan ayrılmayı ve bağımsız olmayı istediler. Bugünkü yazımda Acaristan hakkında ansiklopedik bilgiler vererek, Gürcistan’ın Acaristan’ın özerkliğini nasıl törpülediğini anlatacağım.

*     *     *

Acaristan (veya Acara, Acarya), Türkiye’nin kuzeydoğusunda, Artvin ve Ardahan illerine komşu olan ve Gürcistan’ın güney batısında yer alan özerk bir cumhuriyettir. Gürcistan’ın merkezi yönetimine tabi olan Acaristan, Türkiye ile tarihi, dini ve kültürel yakınlığa sahip olduğu gibi, hukuki olarak da özerkliği Türkiye’nin garantörlüğü altındadır. Başkenti, Karadeniz kıyısında bir liman şehri olan Batum’dur. Artvin’in Hopa ilçesinde bulunan Sarp sınır kapısı Batum’açılır.

Acarlar 4. yüzyılda Romalılar aracılığıyla Hıristiyanlığı kabul etmişler. Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim dönemlerinde Osmanlı’nın Kafkasya bölgesini fethiyle birlikte, 15. yüzyıldan itibaren halkın tamamına yakını Müslümanlığı benimsemiş. Halkın önemli bir bölümü, 1878-1879 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından bölgenin Rusya’nın eline geçmesinden sonra Anadolu’ya göç etmek zorunda kalmışdı. Bölge, 3 Mart 1918 tarihli Brest-Litovsk Antlaşması’yla Türkiye’ye iade edildi. Yapılan halk oylamasında halkın büyük çoğunluğu, Türkiye’ye katılma lehinde oy kullandı.Gürcistan, 25 Şubat 1921 tarihinde Bolşevikler tarafından işgal edilerek Sovyetler Birliği’ne katıldı. Türk askeri, 11 Mart 1921’de Batum’a girdi. 16 Mart’ta imzalanan Moskova Antlaşması’yla ve nihayet 13 Ekim 1921 tarihli Kars Antlaşmasıyla Acaristan, özerk statüyle Sovyet Gürcistan’ına bırakıldı. TBMM’de bulunan Batum milletvekilleri, Moskova antlaşmasını “muzır ve âmâl-i milliyeye aykırı” bularak karşı çıktılar.

Bölgede kalan Müslüman halk, dini, kültürel ve arazi özerkliğiyle birlikte 1921’de Sovyet sosyalist cumhuriyeti olan Gürcistan yönetimine bırakıldı ve bu dönemde Acaristan Özerk Cumhuriyeti kuruldu.Bugün Acaristan’da ayrıca az sayıda Hıristiyan Gürcü, Ahıska Türkleri, Ermeni, Laz, Yunan, Azeri ve Rus da yaşamaktadır.

Acaristan’nın nüfusu 376.016’dır. Acaristan’ın yerli halkı (Acarlar), etnik olarak kendilerini Acar (Acari/Acareli/Acarlebi) olarak tanımlar.Tarih içerisinde Selçuklu ve Osmanlı hakimiyetinde de uzun süreler kalan Acaristan halkı o zamanlardan Müslümanlığı benimsemiştir.Müslümanlıkla öndeşleşmiştir.Günümüzde Acaristan’nın nüfusunun çoğunluğu halen Müslümandır. Günlük yaşamda Gürcüce’nin farklı bir lehçesini (Acarca- Acaruli) konuşuyorlar. Ancak Acaristan’da  Türkçe de yaygın olarak konuşuluyor. Yazı ve eğitim dili resmi Gürcüce olan Kartça’dır.

*     *     *

2003 yılı sonlarında  Gürcistan’da muhalefetin hileli seçime karşı isyanının Devlet Başkanı Eduard Şevardnadze’nin istifasıyla sonuçlanmasının ve yeni Devlet Başkanı olarak Saakaşvili seçilmesinin ardından, o zamana kadar Gürcistan içinde egemen bir ülke gibi hüküm süren Acaristan Özerk Cumhuriyeti, Tiflis’le bütün bağlarını kestiğini ilan etmişti.

Tiflis’te iktidarın son Sovyet dışişleri bakanından(Şevardnadze) ABD destekli genç kuşağa(Saakaşvili) geçmesi, etnik bir mozaik ve güçlü ayrılıkçı eğilimlerin olduğu Gürcistan’da dengeleri altüst etmişti.Şevardnadze’nin başına buyruk bıraktığı Acaristan’ın olağanüstü güçlü lideri Aslan Abaşidze, Gürcü liderin istifasının ardından, “Tiflis’le ilişkileri kesti ve Batum’da olağanüstü hal ilan etti.

Ortaya çıkan gergin durum karşısında ‘Arabulucu’ görevini üstlenen Rus Dışişleri Bakanı İgor İvanov, Tiflis’ten Rus askeri üslerinin bulunduğu Batum’a geçerek, yeni Devlet Başkanı Abaşidze’yi muhalefetle pazarlığa iknaya çalıştı. İvanov, Moskova’ya çok yakın duran Acaristan’da, krizin anayasa çerçevesinde çözülmesini, Rusya’nın Gürcistan’ın toprak bütünlüğünü istediğini vurguladı.Aslan Abaşidze ise, “Olağanüstü hal ilanı herkesin evini savunacağı anlamına gelir” dedi.  Abaşidze, bölgelere yönelik tavrın değişmesinin çok kötü sonuçlara yol açtığını söylerken, 1990′ ların başında silaha sarılıp tek taraflı bağımsızlık ilan eden Abhazya ile Güney Osetya’yı örnek gösterdi.

Bu gelişmeler karşısında Ankara da Acaristan’ın ayrılma arayışı karşısında telaşlandı ve Dışişleri Bakanlığı, Aslan Abaşidze’ye şu mesajı gönderdi: “Karışık ortamın yumuşaması için sağduyu ve uzlaşmaya ihtiyaç var. Bu yönde siz de çaba gösterin. Acaristan’ın kopacağı yönündeki spekülasyonlar, karışıklığı artırır.”

O günlerde ABD ile içinde Türkiye’ninde bulunduğu müttefikleri ise özellikle Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) petrol boru hattının akıbetini düşünüyor ve önem veriyorlardı.

Mayıs 2004’de seçimi kazanan Mihail Saakaşvili yeni Devlet Başkanı oldu.İlk işlerinden birisi Acaristan’a “10 gün içinde silahsızlan” ültimatomununu vermek oldu. Bunu reddeden Aslan Abaşidze, “Cumhuriyetim savaşı bekliyor” dedi.

Abaşidze, Acaristan’ın özerklik statüsünün Rusya ve Türkiye’nin garantörlüğünde olduğunu da belirtti ve Acaristan’ın “özerk cumhuriyet” statüsünün 1. Dünya Savaşı sonrası şekillendiğini hatırlattı.

ABD ve Soros destekli Gül Devrimi olarak adlandırılan darbeyle 2004 yılında Şevarnadze’yi deviren Miheil Saakaşvili yönetiminin arkasındaki bu destek sonucu ve Rusya ile Türkiye’nin desteğini bulamaması sonuçu Aslan Abaşidze,büyük bir çatışmaya girmeden Mayıs 2004’te ülkeyi terk edip Rusya’ya gitmek zorunda kaldı.

Aslan Abaşidze’nin devrilmesinden sonra Acaristan Özerk Cumhuriyeti’nin statüsü Gürcistan anayasasında yapılan değişikliklerle kısıtlandı. Yeni statüye göre özerk Acaristan bölgesi hükümet başkanının Gürcistan devlet başkanı tarafından belirleneceği öngörüldü. Ayrıca Devlet Başkanına bölgesel hükümeti ve parlamentoyu feshetme yetkisi de verildi.

*     *     *

Acaristan’da elde ettiği başarıyı yaklaşan seçimler nedeniyle Güney Osetya’da da elde etmeyi isteyen Gürcistan Devlet Başkanı Miheil Saakaşvili Rusya’nın sert müdahalesi nedeniyle elde edemedi.

Son günlerde gelişen durum ”GÜNEY OSETYA’NIN ACARİSTAN KADAR KOLAY LOKMA OLMADIĞINI” ortaya koydu…

Gürcistan Devlet Başkanı Miheil Saakaşvili’nin bir kumar oynadı ama makamı ve geleceği tehlikede!

Ayrıca buğünlerde Kafkasya’daki Savaş, Kimin Savaşı diye de sorulmaktadır.Bu konuyu başka bir yazımda elealmak istiyorum.

Bodrum-Dörttepe,

11 Ağustos 2008