HATTUŞAŞ SFENKSİ TÜRKİYE’YE ve ÇORUM’A GERİ VERİLMELİDİR!

Bugünlerde Berlin’de dünyanın en önemli fuarlardan biri olan Uluslararası Turizm Fuarı (ITB) gerçekleşiyor. Çorum da bu fuarda temsil ediliyor. Sayın Valimiz orada Hitit Yolu projesi de dahil şehrimizin tanıtımı için bulunuyor. Hitit Yolu hakkında önümüzdeki günlerde bir yazı yazacağım.

Hitit Medeniyeti’nin başşehri Çorum’da doğmuş bir akademisyen olarak ben de bu medeniyete ait Hattuşaş Sfenksi’n iadesini ülkemizin tarihi değerlerine sahip çıkması açısından çok önemli görüyorum.

Bu konu ile ilgili bana gönderilen bir haber bülteninden faydalanarak bu yazıyı hazırladım.

*     *     *

Türkiye, Berlin’deki Bergama Müzesi’nde sergilenen Hattuşaş Sfenksi’nin iadesi için girişimlerini sürdürüyor. Türkiye, Sfenksin iade edilmediği taktirde müzecilik ve arkeolojik kazılar alanında işbirliğini sürdürmeyeceğini açıklamış bulunuyor. Alman makamları da yapılacak görüşmelerle meseleye bir çözüm bulunabileceğine inanıyor.

Konu nedir?

İki Hattuşaş Sfenksi, restorasyon amacıyla 1915 yılında Almanya’ya getirilmiş, sfenkslerden biri 1924 yılında İstanbul’a gönderilmişti. Diğer sfenks ise 1934 yılından itibaren, Berlin’deki Bergama Müzesinde sergileniyor.

Almanya, Berlin’deki Bergama Müzesi’nde sergilenen Hattuşaş Sfenksi’nin Türkiye’ye iade edilmesi konusunda öncelikle sfenksin hukukî durumunun incelenmesini istiyor. Zira sfenksin hukuki açıdan kime ait olduğu şimdilik belirsiz. Bu belirsizliğin giderilmesi için de öncelikle taraflar arasında görüşmelerin yapılması planlanıyor. Almanya, görüşmelerin yapılacak olmasını bile büyük bir adım olarak değerlendiriyor. Uluslararası Turizm Fuarı (ITB)’na katılmak üzere Berlin’de bulunan Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’ın temaslarında da konu gündeme geldi. Henüz karar yok.

Çözüm hakkında düşünceler

Kültürel dış politikadan sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Cornelia Pieper, Günay ile görüşmesinin ardından Deutsche Welle Türkçe Servisi’ne yaptığı açıklamada, sfenksin iadesi konusunda henüz bir karar alınmadığını söyledi. Bu konuda görüşmelerin daha yeni başlamakta olduğunu belirten Hür Demokrat Partili Pieper, hukukî açıdan yeni bir durumla karşı karşıya olduklarını kaydetti. Pieper, ”bana verilen bilgiye göre, eğer sfenks Prusya Kültür Varlıkları Vakfı’na ait değilse, Bergama Müzesi’nde bulunan bu sfenksin ne yapılacağına dair yeniden görüşmeler yapılması gerekiyor. Kuşkusuz bu konuda adil bir çözüm bulacağız.”

Pieper, yakın bir zamana kadar 1934 yılından beri Bergama Müzesi’nde sergilenen sfenksin, müzenin bağlı olduğu Prusya (Alman Birliğini sağlayan ve 1713–1867 yılları arasında kendisine Prusya Krallığı adını veren devlet) Kültür Varlıkları Vakfı’na ait olduğunu düşündüklerini söyledi. Ancak Pieper, hukukî incelemelerin ve görüşmelerin sonucunda sfenksin Türkiye’ye ait olduğu sonucuna ulaşılabileceğini kaydetti.

Türk ve Alman uzmanların, sfenksin iadesi ile müzecilik ve arkeolojik kazılar alanında işbirliğini görüşmek üzere nisan ayının ortasında Türkiye’de biraraya gelmesi planlanıyor. Pieper, Bakan Günay’ın kendisini Türkiye’ye davet ettiğini, büyük olasılıkla mayıs ayında Türkiye’ye giderek, birlikte Türk-Alman arkeologların birlikte çalıştığı Boğazkale’deki kazı alanını ziyaret edeceklerini söyledi. Pieper, arkeoloji konusunda iki ülke arasındaki işbirliğini artırmak istediklerini dile getirdi.

Sfenksin iadesi yıllardır isteniyor

Türkiye Hattuşaş Sfenksi’nin iade edilmesini geçmiş yıllarda da istemişti. Sfenks yaklaşık 100 yıldan beri Berlin’de bulunuyor. Çorum yakınlarındaki Boğazkale’de 1907 yılında yapılan kazılar sırasında bulunan iki Hattuşaş Sfenksi 1915 yılında restorasyon amacıyla Almanya’nın başkenti Berlin’e getirildi. Bu sfenkslerden biri restorasyonu tamamlandıktan sonra 1924 yılında İstanbul’a geri gönderildi. Diğer sfenks ise 1934 yılında Bergama Müzesi’nde sergilenmeye başlandı. Almanya, yapılan anlaşmaya göre sfenkslerden birinin Berlin’de kalması gerektiğini iddia etti. Böyle bir anlaşmanın olmadığını öne süren Türkiye ise ilk kez 1938 yılında ikinci sfenksin de iadesini istedi. II. Dünya Savaşı sonrasında da bu isteğini belirli aralıklarla tekrarlayan Türkiye, Almanya’dan hep olumsuz yanıt aldı.

UNESCO’nun tavsiyesi

Almanya neden şimdi sfenksin iadesi konusunda bir çözüm arıyor? Bu soruyu Prusya Kültür Varlıkları Başkanı Parzinger şöyle yanıtladı. ”Türkiye son yıllarda bu duruma bir çözüm bulunması için çabalarını yoğunlaştırdı. Geçtiğimiz sonbaharda UNESCO’ya başvurdu. UNESCO ise her iki ülkenin de elinde belge olmadığı için Türk ve Alman tarafının biraraya gelerek soruna bir çözüm bulmasını tavsiye etti. Bu nedenle de şimdi bu meseleyi çözüme kavuşturmak istiyoruz.”

*     *     *

BEN BU SFENKSİ’N ÇORUM MÜZESİ’NE VERİLMESİNİ TÜM ÇORUMLULAR ADINA İSTİYORUM.

ÇORUMLULAR BU OLAYI TAKİP EDİN VE AĞIRLIĞINIZI KOYUNUZ.

İstanbul, 11 Mart 2011

Turkish Forum Grassroots Information – Haber Bulteni,11 Mart 2011