WATER SUPPLY and WATER LOSS – 3W – Istanbul International Solid Waste, Water and Wastewater Congress, 2013

3W – Istanbul International Solid Waste,
Water and Wastewater Congress, 2013

3W – Istanbul International Solid Waste,

Water and Wastewater Congress, 2013

Prof. Dr. Ahmet SAMSUNLU

İstanbul Technical University,

Environmental Engineering Department, Maslak İstanbul

3W – Istanbul International Solid Waste,

Water and Wastewater Congress, 2013

BU YAYIM SUNUŞDAN YAZI HALİNE GETİRİLMİŞTİR

Not: Figürlerin, Tabloların ve Formüllerin daha yüksek çözünürlüklü görüntüleri için görsele sağ tıklayıp “resmi yeni sekmede aç” seçeneğini seçiniz

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 1   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

 The world population, which was 1 billion in 1750, reached to 6,5 billion at the end of 20th century. According to projections conducted, it is expected to reach to 10 billion in 2050 and 12 billion in 2100. 

1750 yılında 1 milyar olan dünya nüfusu 20. yy sonunda 6,5 milyara ulaşmıştır. Yapılan projeksiyonlara göre 2050’de 10, 2100’de 12 milyara ulaşması beklenmektedir.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 2   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

As urbanization grows aside population, issues such as water supply and removal of wastewater become insolvable.

Nüfusun hızlı artışı yanında kentleşmenin artması, su temini ve atıksuların uzaklaştırılması gibi sorunların çözülemez bir duruma gelmesine sebep olmaktadır.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 3   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

World Population Increase

Dünya Nüfus Artışı

As the population of the world increases, so does the demand for fresh water resources.

Dünya nüfusu arttıkça tatlı su kaynaklarına yönelik talep de artmaktadır.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 4   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

While in 1950 there were 12 countries with water scarcity and 20 million people affected; in 1990 there were 26 countries affected. It is foreseen that in 2050 there will be 65 such countries and 7 billion people affected.

1950 yılında su kıtlığı çeken ülke sayısı 12, ve bundan etkilenen nüfus 20 milyon iken, 1990 yılında ülke sayısı 26 ya çıkmıştır. 2050 yılında bu sayının 65’e ve etkilenecek nüfusun 7 milyar civarında olacağı öngörülmektedir.

Today one billion people lack access to clean water. Wastewater from 2,7 billion people are not processed at all.  4 thousand children a day (one child every 15 seconds) die of diseases related to polluted water and 400 million children lack minimum amount of clean water required to survive. 

Halen gelişmekte olan ülkelerde 1 milyar insan temiz içme suyuna sahip değildir.  2,7 milyar insanın atıksuları hiçbir işlem görmemektedir. Kirli suya bağlı sebeplerden dolayı Dünya’da her gün 4 bin çocuğun (15 saniyede 1 çocuğun) öldüğü ve 400 milyon çocuğun da hayatta kalabilmek için ihtiyaç duydukları asgari temiz su imkanından yoksun oldukları belirtilmiştir.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 5   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Increase of Global Water Consumption

Dünyada Su Tüketimin Artışı

Water consumption has increased 10 times as much as it was in 1900.

900 yılına kıyasla su tüketimi dünyada 10 kat artmıştır.

In 2025, water consumption shall increase 17% in agriculture, 20% in industry and 70% in domestic use.

2025 yılında su tüketimi ise; tarımda %17, sanayide %20 ve evsel   tüketimde %70 artacaktır.

As water consumption increases rapidly, water resources decrease due to global environmental pollution and industrialization.

Su tüketimi çok hızlı bir şekilde artarken dünyada çevre kirliliği ve sanayileşmeden dolayı temiz su kaynakları hızla  azalmaktadır.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 6   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

IWA’s Evaluations on Water

IWA’nın Su Konusundaki Değerlendirmesi

  • 2007 was the first year in which more than half of the world’s population lived in urban areas.

Dünya nüfusunun yarıdan fazlasının şehirlerde yaşadığı ilk yıl 2007’dir.

  • Water consumption is expected to increase by 40% by 2025.

2025’e kadar su tüketiminin %40 artması beklenmektedir.

  • Over 1.4 billion people do not have access to clean safe water.

1.4 milyardan fazla insanın temiz ve güvenli suya erişimi bulunmamaktadır.

  • By 2025, one third of the world’s population will be affected by water shortages.

2025 yılında dünya nüfusunun üçte biri su sıkıntısı yaşıyor olacaktır.

  • More than a third of the world’s drinking water supply is lost from municipal distribution systems before it reaches the consumer .

Dünyadaki içme sularının üçte birinden fazlası müşteriye ulaşmadan şebeke içinde kaybolmaktadır.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 7   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

  • Every year over $18 billion worth of water is considered Non-Revenue Water (NRW).

Yılda 18 milyar dolar değerinde su gelir getirmeyen su kategorisine girmektedir.

  • In many developing countries the percentage of lost water is well over 30%, reaching even 80% in extreme cases.

Gelişmekte olan birçok ülkede kayıp / kaçak su oranı %30’un üstündedir, hatta %80’lere de kadar çıkabilmektedir.

  • Every year, more than 32 billion cubic meters of treated water physically leak from urban water supply systems around the world.

Her yıl 32 milyar m3 arıtılmış içme suyu kentsel su temin sistemlerinden fiziksel olarak kaybolmaktadır.

  • Only 10% of leaks are visible; the vast majority of leaks cannot be seen above ground.

Sızıntıların sadece %10’u görülebilmektedir, çoğunluğu ise yer altında olduğundan görünmez.

  • If we manage to reduce NRW by just one half, over 130 million additional people would have access to fresh clean water.  (IWA) .

Gelir getirmeyen suları yarı yarıya azalttığımızda 130 milyon kişiye temiz içme suyu sağlayabiliriz (IWA)

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 8   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Water Consumption Per Capita

Çeşitli Ülkelerde Kişi Başına Su Tüketimi

Country / Ülke2005,   m3/person/year2023,   m3/person/year
Water Rich Countries (Canada, USA, Northern and Western Countries)   Su Zengini Ülkeler (Kuzey ve Batı ülkeleri)10.000 +8.000+
Iraq / Irak2.1101.400
Turkey / Türkiye1.6001.300
Syria / Suriye1.420950
Israel / İsrail300150
Jordan / Ürdün25090
Palestine / Filistin10040

The countries in the Middle East particularly are seen to be poor in water.

Özellikle Ortadoğu ülkelerinin su fakiri olduğu bu tabloda dikkat çekmektedir.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 9   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Water Consumption per Capita /   Kişi Başına Düşen Su Tüketimi (m3)Condition   Durumu
> 10.000Water Rich   Su Zengini
3.000 – 10.000Adequate Water   Yeterli Suyu Olan
1.000 – 3.000Water Shortage   Su Sıkıntısı Olan
< 1.000Water Poverty   Su Fakiri

While global amount of annual fresh water per capita is 7.300 m3this figure is 1.420 m3 in Turkey.

Dünya’da kişi başına düşen yıllık ortalama tatlı su miktarı 7.300 m3 iken Türkiye’de 1.420 m3’dür.

Turkey is not rich in water resources, it is a country with water shortages.

Türkiye su zengini değil, su sıkıntısı olan bir ülkedir.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 10   ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

WATER SUPPLY AND DISPOSAL REQUIRED TECHNICALLY

TEKNİĞİN GEREKTİRDİĞİ SU TEMİNİ VE UZAKLAŞTIRILMASI

To prevent environmentally negative factors, cities should be provided with proper water and wastewater systems.

Çevreyi olumsuz etkileyen gelişmeleri engellemek için şekilde görüldüğü gibi kentlerin düzgün su ve atkısu sistemlerine sahip olması gerekmektedir.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 11   ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Water Supply and Its Significance

Su Temini ve Önemi

Water is one of the most crucial facors of human life. Despite increasing needs, water resources are decreasing due to pollution and improper use.

Su, insan yaşamının en önemli unsurlarından biridir. Artan gereksinimlere karşın, Dünya’daki su kaynakları gerek kirlilik, gerekse uygun olmayan kullanımlar nedeniyle giderek azalmaktadır.

Seeking and developing new resources  as well as making them consumable brings along huge costs.

Yeni kaynakların araştırılması, geliştirilmesi ve suyun kullanılabilir duruma getirilmesi büyük maliyet gerektirmektedir.

Istanbul has been investing significantly on water supply and wastewater treatment for years .

İstanbul, yıllardan beri su temini ve atıksu arıtılması konularında önemli yatırımlar yapmaktadır.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 12   ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Istanbul has been seeking water resources from afar to meet the water demand of its people. Istrancalar and Melen water resources have contributed hugely on resolving the water problem of the city.

İstanbul, su ihtiyacını karşılamak için çok uzaklarda kaynaklar aramıştır. Istrancalar ve Melen su kaynakları İstanbul’un su sorununun çözümüne büyük katkı sağlamıştır.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 13   ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Water Supply and Water Loss

Su Temini ve Su Kaybı

Enabling efficient public use of water resources without wasting them is the main goal of water management.

Bu nedenle su kaynaklarının boşa harcanmadan verimli bir şekilde halkın kullanımına sunulması, su işletmesinde en büyük amaçtır.

Water loss at the water networks is one of factors that Cause wasting water resources.

Şebekelerdeki su kayıpları su kaynaklarının boşa harcanmasına neden olan faktörlerden birisidir.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 14   ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Non-Revenue Water (Epa)
Gelir Getirmeyen Sular

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 1   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

What is Water Loss? Su Kaybı Nedir?

Water loss and NPW expresses the inefficiency of water and measurements in transmission and distribution lines and makes up majority of the total water supply in certain systems.

Su Kaybı veya Gelir Getirmeyen Su (GGS) iletim ve dağıtım şebekelerindeki su tevzi ve ölçme işlemlerindeki yetersizliği ifade eder, ve bazı sistemlerde toplam su üretiminin hatırı sayılır bir oranını oluşturabilir.

Water loss is calculated as the difference between the System Intake Volume and Permitted Consumption in whole or part of the system. Watger losses include real and apparent losses. Real losses are physical losses from service connection to measure point including leakage, bursts and overloads in pressure systems (Figure a).

Su Kaybı sistemin tamamında veya bir kısmında Sistem Giriş Hacmi ile İzinli Tüketim arasındaki fark olarak hesaplanır. Su Kayıpları Gerçek ve Görünen Kayıpları içerir. Gerçek Kayıplar servis bağlantısındaki ölçme noktasına kadar olan sızıntı, patlama ve basınçlı sistemdeki taşmalar gibi fiziki kayıplardır (Şekil a)

Apparent losses include all meter errors and unpermitted uses (illegal use or theft) (Figure b)

Görünen Kayıplar bütün sayaç hatası tipleri (giriş, çıkış, ve müşteri sayaçları) ve izinsiz tüketimi (hırsızlık ve yasadışı kullanım) içerir. Aynı zamanda ticari kayıp olarak ifade edilir (Şekil b)

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 15   ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Water loss in distrion systems is calculated as 30-40 % of the total amount to the network. In eastern European countries this rate often is above 50 %.

Dağıtım sistemindeki su kayıplarının şebekelere verilen suyun yaklaşık ortalama 30-40%’ı olduğu hesaplanmıştır. Bazı eski Doğu Avrupa ülkelerinde su kaybının sisteme verilen toplam suyun 50%’sini geçtiği sık görülmektedir.

Public companies with cheap and abundant resources are often reluctant to spend money on handling water loss, they rather conducted activites called as “passive illegal use control” which includes repairing visible or complained or publicly reported while not detecting those which are not seen or reported.

Ucuz ve bol kaynaklara sahip kamu şirketleri çoğu kez su kaybını ele almak için para harcamakta tereddüt etmişlerdir. Bu şirketlerin çoğu “pasif kaçak kontrolü” olarak ifade edilen uygulamalar yapmışlardır. Bu, genellikle, görünür ve halk tarafından ihbar edilen sızıntıların tamir edilmesi, ancak görünmeyen veya ihbar edilmeyen sızıntıları tespit etme politikasının bulunmadığı anlamına gelmektedir.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 16   ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Finding and repairing leakages are costly and since reducing losses will not return in higher water prices some companies do not consider decreasing losses to a minimum as an option.

Sızıntıları bulmak ve tamir etmek yüksek maliyetlidir, ve kayıpların azaltılması daha yüksek su fiyatlarına dönüşmeyeceği için, bazı şirketler kaçakları makul seviyelere düşürme düşüncesi taşımamaktadırlar.

Various European countries do not have secure water use data but they probably have huge differences in use efficiencies. For instance the water loss level in Italy over what is given to the network varies between 15-60 % (ISTAT 2003).

Bir çok Avrupa ülkesinde güvenilir su kullanma verimi verileri ne yazık ki bulunmamaktadır, ancak büyük ihtimalle kullanma verimlerinde büyük farklar olmalıdır. Örneğin, İtalya’da su kaybı seviyesi sisteme verilen suyun 15-60%’ı arasında değişmektedir (ISTAT 2003).

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 17   ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

The following are the typical components of a water distribution and transmission system with the terminology of International Water Association.

Aşağıda Uluslararası Su Birliğinin terminolojisi kullanılarak bir su iletim ve dağıtım sisteminin tipik bileşenleri gösterilmiştir.

Components of distribution system intake volume

Dağıtım sistemi giriş hacminin bileşenleri (ProWat)

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 18   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

The figure shows typical Non-Revenue Water components in a transmission and distribution line. To detect water loss in any system, distinguishing real and apparent losses is important.  

Şekil bir iletim ve dağıtım sistemindeki tipik Gelir Getirmeyen Su bileşenlerini göstermektedir. Her hangi bir sistemden su kaybını anlayabilmek için gerçek ve görünen kayıpları birbirinden ayırabilmek önemlidir.

NRW Components

GGS bileşenleri (ProWat)

Factors affecting lost water quantity / Kaybolan su miktarını etkileyen faktörler:

  • System pressure / Sistem basıncı
  • Burst frequency and flows / Patlama sıklığı ve debileri
  • Duration of leakage before detection / Tespit ve tamir edilmeden önceki sızıntı süresi
  • Undetected small leakage amount / Tespit edilemeyen küçük sızıntı seviyesi (belirsiz kayıplar)
  • Apparent loss level depends on the following / Görünen kayıp seviyesi:
  • Replacement of the meter by the company / Şirketin müşteri sayacını değiştirme politikasına
  • Issuing the law on unpermitted use by the company / Şirketin izinsiz kullanımla ilgilenmek için kanunu yürürlüğe koyma politikasına bağlıdır.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 19   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Typically 75-80 % of the total loss accounts for physical losses and 20-25 % to commercial losses.  In many cases the commercial losses are caused by the errors of customer meters and water lost through theft from the system accounts for less than 1 % of the water given to the system. (ProWat)

Tipik olarak, toplam kaybın yaklaşık %75-80’i fiziki kayıplara, %20-25’i de ticari kayıplara atfedilecektir. Bir çok durumda, ticari kayıplara esas olarak müşteri sayaçlarının eksik ölçüm yapması neden olmaktadır ve çalınma suretiyle kaybolan su miktarı genellikle sisteme verilen su miktarının 1%’inden daha azdır. (ProWat)

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 20   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Water Loss Control

Su Kayıp Kaçak Kontrolü

Su Kayıp Kaçak Kontrol Programının Bileşenleri

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 21   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Options for Dealing With Water Scarcity

Su Sıkıntısıyla Mücadele için Seçenekler (Epa)

  • System programs / Sistem programları

– Water Loss- Metering, water audits, leak detection

and repair/replacement

– Su Kaybı ölçme, su denetimi, sızıntı tespiti ve tamir / değiştirme

–  Pressure management, etc. / Basınç yönetimi vb.

  • Conservation and water efficiency as a new source of water /Yeni bir su kaynağı olarak koruma ve su verimliliği

Reduces need to find new sources

Yeni kaynak bulma ihtiyacını azaltır

Extends the life of existing sources

Mevcut kaynakların ömrünü uzatır

  • Can start simple-Conservation pricing, public education, water audits, retrofit programs /Kolay koruma fiyatlandırma, genel eğitim, su denetimi ve tadilat programları başlatabilir.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 22   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Distribution losses expressed “Per main line length, per unit time”: m3/km per main line / day are severely affected by connection density. Experiences show that the Performance Indicator is less than 20 service connections per km, namely in countryside, is appropriate.

“Ana hat uzunluğu başına, birim zaman başına”: m3/km ana hat/gün cinsinden ifade edilen dağıtım kayıpları bağlantı yoğunluğundan çok şiddetli etkilenir. Tecrübe ile, Performans Göstergesi (PG uzunluğu km başına 20 servis ağlantısından daha az olduğunda, yani kırsal durumda, uygundur.

The following are realistic illegal use values in m3/km and main line / day type for an average water system:

Ortalama koşullara sahip su sistemlerinden bazı gerçekçi kılavuz kaçak değerleri aşağıda m3/km ana hat/gün cinsinden verilmiştir:

  • Good performance / İyi performans < 10 m3/km  main line / day  ana hat/gün
  • Average performance / Orta performans 10-20 m3/km main line / day ana hat/gün
  • Bad condition / Kötü durum > 20 m3/km main line / day ana hat/gün

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 23   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

“Infrastructure Illegal Use Index” is the most useful and practical performance indicator and was developed by IWA Water Loss Working Group in 2000. It is defined as the rate between the annual real physical loss and annual inevitable real loss . The latter represents the lowest  loss level for many systems. The explanation is seen in the figure below.

“Altyapı Kaçak Endeksi (AKE)”: AKE en yararlı ve pratik performans göstergesi olup IWA Su Kaybı Çalışma Grubu tarafından 2000’de geliştirilmiştir. AKE Yıllık Cari Gerçek (Fiziki) Kayıp (YCGK) ile Yıllık Kaçınılmaz Gerçek (Fiziki) Kayıp (YKGK) arasındaki oran olarak tanımlanmaktadır.  Bir çok sistem için YKGK teknik olarak elde edilebilecek en düşük kaçak seviyesini temsil etmektedir. Açıklama aşağıdaki şekilde görülmektedir.

Every year when new losses occur, this volume shall increase if the four management techniques represented below are implemented well.

Her yıl yeni kaçaklar meydana geldiğinde ve (4 okla temsil edilen) basınç yönetimi, aktif kaçak kontrolü, derhal ve verimli tamir ve boru hatlarına iyi bakım şeklindeki dört yönetim tekniği etkili biçimde uygulanmadığı takdirde bu hacim giderek büyüyecektir.

Infrastructure Loss Index Rate (IWA Water Loss Working Group  / Altyapı Kaçak Endeksi Oranı (IWA Su Kaybı Çalışma Grubu)

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 24   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

The following is the Illegal Use Index of certain countries.  Best management companies achieved the Index rate between 1.5 and 4.0. In many cases this represents the economical illegal loss levels. This index is regarded as the most useful one for physical losses and used globally by companies and audits as it enables a NRW decrease process with easy measurements. 

Aşağıda dünyanın dört yanındaki şirketlerden bazı AKE değerlerini göstermektedir. En iyi yönetilen bazı şirketler 1.5 ila 4.0 aralığında AKE değerleri elde etmişlerdir. Bir çok durumda bu ekonomik kaçak seviyelerini temsil edecektir. AKE giderek fiziki kayıplar için en yararlı PG olarak kabul görmüş olup bir çok ülkedeki şirketler ve denetçiler tarafından kullanılmaktadır, çünkü bütün iyi PG’ler gibi kolayca ölçülerek bir GGS azaltma projesi süresince ilerleme izlenebilmektedir.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 25   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Pressure Control

Basınç Kontrolü

Pressure control of distribution line is the basis of a good  loss management.

Dağıtım sisteminin basınç kontrolü iyi kaçak yönetiminin temelidir:

Loss flow is roughy related to system pressure, namely decreasing half the pressure shall decrease water loss in half.

Kaçak debisi kabaca sistem basıncına orantılıdır, yani sistem basıncını yarıya düşürmek kaçağı da yarıya düşürecektir.

Burst frequency varies as cubic times of system pressure, namely doubling the pressure equals 8 times of burst rate.

Patlama sıklığı sistem basıncının yaklaşık küpü kadar değişir, yani sistem basıncını iki katına çıkarmak tipik olarak patlama oranını 8 misli yapar.

Undefined losses – fractures too small to be noticed can be diminished by decreasing pressure.

Belirsiz kayıplar – tespit edilemeyecek kadar küçük münferit kırıklar sadece sistem basıncını düşürerek azaltılabilir.

Sudden and frequent changes in pressure increase the bursts in the system.

Basınçta sık veya ani değişiklikler sistemdeki patlamaların sayısını arttırır.

Pressure management is crucial even in areas with moderate low pressure as pressure may rise during low consumption night hours to increase number of bursts.

Kabul edilebilir ölçüde düşük basınca sahip alanlarda bile basınç yönetimi önemlidir, çünkü düşük sarfiyatlı gece saatlerinde basınç büyük ölçüde yükselerek patlamaların sayısını arttırabilir.

To avoid huge bursts near pumping stations, proper direct pumping designs and operation should overcome fluctuations of the system pressure.

Eğer pompa istasyonları yakınlarında büyük patlamalardan kaçınmak gerekiyorsa, sisteme doğrudan pompalama tasarımı ve operasyonu sistem basıncındaki dalgalanmaları bastırmalıdır.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 26   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

A study in Australia has revealed that pressure control management has an effect on prevention of pipe breaks that may occur on decreasing the existing leakage in settlement areas (Lambert and Waldron).

Avustralya’da yapılan bir çalışmada basınç kontrol yönetiminin, yerleşim yerlerindeki mevcut sızıntıları azaltmada meydana gelen boru kırıklarının önlenmesinde etkisi olduğu ortaya çıkmıştır.

Effect of Pressure Control Management on Frequency of Pipe Breaks

Basınç Kontrol Yönetiminin Boru Kırılmalarına Etkisi

As can be seen above, upon the pressure control works  conducted, the breaks and bursts that occur upon mains have decreased 56 % and on the service lines 73 %.  While before the pressure control the mains had 50 breaks a month, less than 10 breaks occurred in a month after the pressure control. This clearly shows how the pressure in pipes affects the pipe failures and therefore the pipe losses. (Samsunlu, 2012)

Yukarıda da görüldüğü üzere yapılan basınç kontrol çalışmasından sonra ana hatlarda meydana gelen kırık ve patlamalar % 56, servis hatlarındakiler de %73 oranında azalmıştır.  Basınç kontrolünden önce ayda 50 kırık oluşurken,  kontrolden sonraki bir ay boyunca 10’dan daha az kırık görülmüştür. Bu da borulardaki basıncın boru arızaları ve dolayısıyla boru kayıpları üzerindeki etkisini göstermektedir.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 27   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

WATER LOSS IN TURKEY

TÜRKİYE’DE SU KAYIPLARI

Water loss amounts and rates of metropolitan city centers (P> 500,000).  Büyük şehirlerde su kayıp kaçak oranları (Öztürk İ. Et al.)

Water loss and rates of province centers (100,000- P- 500,000)  İl merkezlerindeki kayıp kaçak su oranı (Öztürk İ. et al.)

Water loss and rates of province centers (P<100,000)  Daha küçük illerdeki su kayıp kaçak oranları (Öztürk İ. Et al.)

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 28   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Yearly Illegal Use and Lost Water Rates in Istanbul İstanbul’da Yıllara Göre Kayıp ve Kaçak Su Oranı

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 29   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Water Loss Control-Benefits

Su Kayıp Kaçak Kontrolünün Yararları

Water availability-defer development of new sources, reduce or eliminate need for supplemental/purchased supplies.

Suya erişim yeni kaynak arayışını erteletir, ek / satılan kalem ihtiyacını azaltır veya ortadan kaldırır.

Economic and Population Changes-meet new industry demands, reduce need for plant expansion.

Ekonomik ve Nüfus Değişimleri – yeni sanayi gereksinimleri karşılanır ve tesis büyütme gereksinimi azalır.

Climate change and Drought-reduce severity of impacts from drought and climate change.

İklim değişikliği ve kuraklık – kuraklık ve iklim değişikliği kaynaklı etkiler azalır.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 30   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Operational and Maintenance Costs-reduce power consumption, pipe failures, treatment chemical and disinfectant use

İşletme ve Bakım Maliyeti – enerji tüketimi, boru arızaları, arıtma kimyasalları ve dezenfektan kullanımı azalır

Regulatory Requirements-some states require water audits and/or have standards for non-revenue water

Kanuni Gereksinimler – bazı devletler su denetimini şart koşar veya su standartları oluşturur

Public Service Responsibilities- reduce service interruptions and repair costs, deferred/reduced rate increases, improved system reliability

Kamu Hizmeti Sorumlulukları – hizmete müdahale, tamir maliyetleri azalır, azalan oran artar, ileri sistem güvenilirliği artar

Social Responsibility and Conservation-conserves water and energy resources, reduced materials for maintenance and repair => potential decreased  greenhouse gas emissions

Sosyal sorumluluk ve koruma – su ve enerji kaynakları korunur, bakım ve onarım için daha az madde harcanır, sera gazı salınım olasılığı azalır

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 31   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Initiatives on Water Loss (IWA)
Su Kaybı Konusundaki Girişimler (IWA)

A working group within IWA was established in late 90s to form up an international terminology and certain performance indicators on water loss.  In 2002 the group began to develop the best practice on all aspects of water loss. It then became widely popular and adopted by many actors in various countries. (ProWat)

Uluslararası Su Birliği (IWA) su kaybı için uluslararası terminoloji ve bir dizi performans göstergesi oluşturmak üzere 1990’ların sonlarında bir Çalışma Grubu kurmuştur. 2002’de Su Kaybı Çalışma Grubu su kaybının bütün yönleri hakkında en iyi pratiği geliştirmeye girişmiştir. Bu grubun üretimi bütün Dünyada geniş biçimde yayılmış ve bir çok ülkedeki uygulayıcılar tarafından kabul görmüştür. (ProWat)

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 32   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

In Germany the infrastructure is in relatively good condition, preventive maintenance is done excessively, and billions of Deutschmark were spent since World War II to renew, rehabilitate and extend the distribution networks. Leak detection is done as a routine maintenance, very often by calling in contractors. All of this would not be worth mentioning if there was no other news. But there are news – the new W 392 guidelines, which are based on the IWA methodology, issued by the DVGW (Deutsche Vereinigung des Gas- und Wasserfaches e.V., which translates to German Association of the Gas and Water Sector). These new guidelines (published Mai 2003) are titled: W 392 – Network inspection and water losses – activities, procedures and assessments

Almanya’da sızıntı ile ilgili altyapı görece iyi durumdadır ve önleyici bakım sürekli olarak yapılmaktadır. 2. Dünya Savaşından bu yana milyarlarca Mark harcanarak dağıtım şebekeleri yenilenmekte, iyileştirilmekte ve geliştirilmektedir. Genellikle müteahhitlerle rutin sızıntı kontrol bakımları yapılmaktadır.  Bunun dışında Alman Gaz ve Su Sektörü Birliği DVGW tarafından oluşturulan ve IWA’nın metodolojisine dayanan W 392 Kılavuzunda da şebeke denetleme ve su kayıpları – faaliyetler, prosedürler ve değerlendirmeler bölümü yer almaktadır.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 33   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

These new guidelines (published Mai 2003), titled:

Bu kılavuzdaki  yeni maddeler (Mayıs 2003):

– W 392 – Network inspection and water losses – activities, procedures and assessments eplace three old guidelines, namely

W 392 -şebeke denetimi ve su kayıpları  maddesi aşağıdaki üç eski madde yerine gelmiştir

– W 390 – Control of Water Supply Networks / Su Temin Şebekeleri Kontrolü

– W 391 – Water Losses in Water Distribution Systems

Su Dağıtım Sistemlerinde Su Kayıpları

W 393 – Leak Detection Methods for Water Supply Pipelines

Şebekelerde Sızıntı Tespit Yöntemleri

According to W392, the three pillars of a comprehensive maintenance strategy, which also includes asset management are:

W392’ye göre kapsamlı bir bakım stratejisinin üç ana unsuru;

Inspection – regular, scheduled inspection of the system and its components

denetim – sistem ve bileşenlerin düzenli denetimi

Maintenance – preventive and corrective / önleyici ve düzeltici bakım

Repair and rehabilitation / tamir ve rehabilitasyon’dur

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 34   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Initiatives on Water Loss (Turkey)

Su Kaybı Konusundaki Girişimler (Türkiye)

Ministry of Forestry and Water Works organized  “Water Loss  Workshop” in Ankara on 01.04.2013 with the support of Turkish Union of Municipalities.  The Draft Regulation for Illegal and Lost Water prepared to track, control and prevent water loss in Turkey was evaluated at this workshop.

Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Türkiye Belediyeler Birliğinin desteğiyle 01.4.13 tarihinde Ankara’da “Su Kayıp ve Kaçakları Çalıştayı” düzenledi. Bu çalıştayda ülkedeki su kayıp ve kaçaklarının takibi, kontrolü ve önlenmesi amacıyla hazırlanan Su Kayıp ve Kaçakları Yönetmelik Taslağı değerlendirildi.

It was expressed that the lost water rate that is 46 %%  shall be reduced to 30 % according to the draft.

Taslağa göre yüzde 46’ya Varan Kayıp ve Kaçak Oranı 4 Yıl İçinde Yüzde 30’a İndirileceğini ifade edilmiştir.

In the draft municipalities (water companies) are held responsible for continuous measurement of water volume, GIS based database preparation, formation of SCADA based on these data and hydraulic modelling for distribution system as well as prevention of unauthorized use.

Belediyelerin (su şirketleri) yükümlü tutulduğu taslağa göre, su hacminin sürekli ölçülmesi ve şebeke için Coğrafi Bilgi Sistemleri veri tabanını oluşturulması sağlanacağını, veri tabanlı kontrol ve gözetleme sisteminin (SCADA) kurulması ve dağıtım sisteminin hidrolik modellemesinin yapılması da öncelikli çalışmalar arasında yer alacağını ve İzinsiz Tüketim Önleneceğini belirtmiştir.

In order to decrease water loss, a water budget will be defined. Within the study where legal consumption amount shall be detected, commercial losses due to meter errors, illegal connections and theft  shall be defined and leakage amount shall be measured. Preventing illegal use, enabling pressure management and proper repair and renewal of infrastructure after leakage detection shall be the key aspects.

Su kayıp ve kaçaklarının azaltılması için su bütçesi belirlenecek. Yasal tüketim miktarının tespit edileceği çalışma kapsamında; sayaç hatası, yasadışı bağlantı ve hırsızlık gibi sebeplerle meydana gelen ticari kayıplar belirlenecek. Ayrıca sızıntı miktarı tespit edilecek. Su kayıp ve kaçaklarının önlenmesi için izinsiz tüketimin engellenmesi, basınç yönetiminin yapılması, sızıntı tespiti sonrası doğru onarım, altyapının bakımı ve yenilenmesi esas olacak.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 35   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Pressure management at the network shall enable decrease of highest static pressure from 80 mss to 60 mss and mounting of pressure decrease valves to required locations. Continuous pursuit and repair/maintenance works shall provide struggle against active water losses.

Şebekede basınç yönetimi uygulaması ile en yüksek statik basıncın 80 mss’den 60 mss seviyesine indirilmesi, gerekli yerlerde basınç düşürme vanalarının monte edilmesi sağlanacak. Sürekli takip ve bakım-onarım çalışmaları ile aktif su kayıpları ile mücadele edilecek.

Meters shall be installed to all subscriber points including unbilled subscribers and all consumption points shall be registered as subscribers. All meters shall be read regularly.

Bütün tüketim noktalarının abonelik işlemlerinin yapılması ve faturalandırılmayan aboneler dahil bütün abone noktalarına mutlaka sayaç takılması sağlanacak. Bütün sayaçlar düzenli olarak okunacak.

All meters shall be regularly maintained. Those older than 10 years shall be renewed. B class or lower meters shall be replaced with C class meters.

Bütün sayaçların düzenli olarak bakımı yapılacak. 10 yıldan daha eski sayaçlar yenilenecek. B sınıfı ve daha düşük tipteki sayaçlar C sınıfı sayaçlar ile değiştirilecek.

Municipalities shall report to Ministry in late November every year on water consumption. Municipalities that do not adopt the liabilities in regulation shall face administrative sanctions.

Belediyeler su tüketimi ile ilgili olarak her yıl Kasım ayının sonunda Orman ve Su İşleri Bakanlığı’na rapor verecek. Yönetmelikte belirtilen yükümlülüklere uymayan belediyelere idari yaptırım uygulanacak.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 36   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ECONOMIC DIMENSION OF WATER LOSS / SU KAYBININ EKONOMİK BOYUTU

(For an area of two million people/ (2 milyon nüfusu içeren bir alan)

Considering a water company providing water to an area of two million people, and each person consuming 175 l/day and company has a loss of 37 % in the network, the total amount that needs to be supplied or purchased  shall be 525,000 m3/day for 350,000. In this case NRW is 175,000 m3/day. Considering the physical loss 80% of total loss and commercial loss as 20%;

2 milyon insanı içeren bir alana su temin eden bir su şirketini dikkate alırsak, ve her kişi ortalama 175 litre/gün tüketiyor ve şirket sisteme verilen suyun 33%’ünün kaybolduğunu tahmin etmişse, toptan üretilmesi veya satın alınması gereken su miktarı 350,000’inin tüketileceği 525,000 m3/gün olacaktır. Böylece, GGS 175,000 m3/gün olmaktadır. Eğer fiziki kayıp toplam kaybın 80%’i, ticari kayıp 20%’si ise:

  • Real or physical losses /Gerçek veya fiziki kayıplar 175,000 x 80% = 140,000 m3/day
  • Apparent or commercial losses / Görünür veya ticari kayıplar 175,000 x 20% = 35,000 m3/day

On yearly basis this amounts to 63,875 Megaliters and is not an agreeable amount for most of water companies.

Yıllık bazda bu 63,875 Megalitreyi ifade eder ve su şirketlerinin büyük kısmı için kabul edilebilir değildir.

The largest impact on the companies is the cost of water lost in the network. Therefore if the supply cost is 50 cent / m3 and customer tariff 1.00 Euro, the total value of water lost on a day amounts to 1*5,000 € and 38.3 million € a year.

Genellikle şirkete en büyük etkiyi yapan şebekede kaybolan suyun mali değeridir. Bu yüzden, eğer su üretim maliyeti 50 cent/m3 ve müşteri tarifesi 1.00 Euro ise her gün kaybolan suyun değeri 105,000 Euro veya yılda 38.3 milyon Euro’dur.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 37   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

If  this company could apply a strategy that shall decrease water loss to 15 % of intake volume and 5 % of commercial losses, then the value of the water lost would be 54,638 € /day or 19.9 million € / year.

lEğer bu şirket fiziki kayıpları sistem giriş hacminin 15%’ine ve ticari kayıpları 5%’ine düşürecek bir strateji uygulamış olsaydı, o zaman kaybolan suyun değeri 54,638 Euro/gün veya 19.9 Milyon Euro/yıl olacaktı.

The savings would amount to 50,632 € / day or 18.4 million € year and could have been considered as an increase in revenue. It is important to define the cost of such an increase as the money to spend for such a decrease should not exceed the figures above. (ProWat)

Tasarruf 50,632 Euro veya 18.4 milyon Euro/yıl olacak ve bu gelir artışı olarak yorumlanabilecekti. GGS’de bu azaltmayı yapmanın maliyetinin belirlenmesi önemlidir, çünkü bu azaltmaları yapmak için harcanacak çaba yukarıdaki rakamı aşmamalıdır. (ProWat)

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 38   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ECONOMIC DIMENSION OF WATER LOSS (ISTANBUL)

SU KAYBININ EKONOMİK BOYUTU (ISTANBUL)

872.936.475 m3 of water was provided to İstanbul’s 14,7 million people in 2012. The water recorded amounted to 662.503.923 m3 same year; namely the total loss is 210.432.552 m3 (24,11 %). The total loss here amounts to 960.834.271 TL (533.796.817 $) as unit water price for households is taken as 3,58 TL (consumption 70%), 7,56 TL for offices (20%) and institutions with common/added budgets 5,48 TL (10%).

Nüfusu 14,7 milyon olan İstanbul’a 2012 yılında 872.936.475 m3 su verilmiştir. Kayıt altına alınan toplam su ise 662.503.923 m3’tür. Bu durumda toplam kayıp 210.432.552 m3’tür (% 24,11). Konut birim su fiyatı 3,58 TL (tüketim %70), işyeri 7,56 TL (tüketim %20) ve genel / katma bütçeli kurumlar 5,48 TL (tüketim %10). Tüketim değerleri tarafımdan kabul edilerek yapılan hesaplamalara göre bu kayıp 960.834.271 TL (533.796.817 $)

Decrease of 52 % of loss in 1995 to 24 % in 2012 has immensely contributed to the budget of İSKİ.

1995 yılındaki %52 kaybın 2012’de %24’e düşürülmesi, İSKİ bütçesine büyük katkıda bulunmuştur.

İSKİ’s goal is to reach 5-15 % which is the global standard.

İSKİ’nin hedefi dünya standartlarında öngörülen %5-15’e ulaşmaktır.

The same rate for Berlin is 2%. If İSKİ could have dropped its rate to 2% in 2012, the gain would have been around 900 million TL (500 million USD).

Berlin’de su kaybı % 2’dir. Eğer İSKİ’nin su kaybı 2012 yılında %2’ye düşürülebilseydi, kazancı yaklaşık 900 milyon TL (500 milyon USD) olacaktı.

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 39   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Water Supplied to the City and Billed Amount in Years

Yıllara Göre Şehre Verilen ve Faturalanan Su Miktarı (million m3) (İSKİ, 2013)

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 40   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Report of Water Recorded over the Amount Supplied to the City in 2012  (İSKİ, 2013)

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 41   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

RESOURCES / Kaynaklar.

  1. Koyuncu İ., Türkiye’de Su Yönetimi, röportaj, www.cekud.org.tr, 2013
  2. Su kaynaklarının geliştirilmesi çalışma grubu raporu, Ormancılık ve Su Şurası, 2013
  3. Su kalitesi yönetimi çalışma grubu raporu, Ormancılık ve Su Şurası, 2013
  4. Samsunlu A., Dünya’da ve Türkiye’de Su Sorunları, Kentli Dergisi, Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği, Bursa, 2013
  5. Tall buildings and infrastructure problems in cities, XXXVIII. IAHS World Congress on Housing, IAHS International Association for Housing Science – ITU Istanbul Technical University, Istanbul, 2012
  6. Ozturk I., Uyak V., Cakmaci M., Akca L., “Dimension of Water Loss Through Distribution System And Reduction Methods in Turkey”, 2007, s. 245-255, International Congress of River Basin Management, Antalya, Turkey, 03.06.2007 – 07.06.2007
  7. Karpuzcu M., Su kirlenmesi, Çevre Bilimleri, Çevre Gönüllüleri Derneği yayını, İstanbul, 2004
  8. Samsunlu A., Dünya’da ve Türkiye’de kalkınma ve çevre sorunları- sürdürebilir kalkınma, Çevre Bilimleri, Çevre Gönüllüleri Derneği yayını, İstanbul, 2004
  9. Samsunlu A., Nüfus-göç-kentleşme, Çevre Bilimleri, Çevre Gönüllüleri Derneği yayını, İstanbul, 2004
  10. İSKİ 2012 Faaliyet Raporu, İstanbul, 2013
  11. http://www.epa.gov/region9/waterinfrastructure/docs/wateraudits_presentation_01-2012.pdf
  12. http://www.prowat.com/uploads/media/Prowat_WLBook_Turkish.pdf
  13. http://www.miyawater.com/user_files/Data_and_Research/miyas_experts_articles/2_NRW/12_The%20New%20German%20Water%20Loss%20Regulations.pdf
  14. http://www.ormansu.gov.tr/osb/haberduyuru/guncelhaber/13-04-01/Su_Kay%C4%B1p_ve_Ka%C3%A7aklar%C4%B1_%C3%87al%C4%B1%C5%9Ftay%C4%B1_D%C3%BCzenledi.aspx?sflang=tr
  15. http://www.miyawater.com/data-andresearch/factsaboutwaterloss
  16. http://www.iwahq.org/1nb/home.html

Leave a Comment.