3. SULAMA SİSTEMLERİ SEMPOZYUMU “ARITILMIŞ ATIKSUYUN YENİDEN KULLANIMI”

Not: Figürlerin, Tabloların ve Formüllerin daha yüksek çözünürlüklü görüntüleri için görsele sağ tıklayıp “resmi yeni sekmede aç” seçeneğini seçiniz

BU YAYIM SUNUŞDAN YAZI HALİNE GETİRİLMİŞTİR

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 1   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ATIKSUYUN TARIMDA KULLANIMI İLE TANIŞMAM
1950’li yıllarda Çorum’da sebzeler Bahçeleraltı semtinde yetiştiriliyordu. Yıllar sonra şehrin kanalizasyon suyundan faydalanılarak sulandığını öğrendim.

Almanya’da 1960’lı yıllarda tahsilim esnasında Berlin’de 1876 yılında kanalizasyon suları şehir dışındaki tarlalara sulama için verildiğini ve 1920 yılında 14.364 hektar araziye şehrin atıksuyunun sulama için (atıksu arıtımı) kullanıldığını öğrendim. Atıksu arıtma tesislerinin peyderpey faaliyete geçmesi nedeni ile 1992 yılında bu gaye için 1.250 hektar kullanılıyordu. 2010 yılında bilimsel ölçümler için kullanılan küçük bir sulama alanı da kapatıldı.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 2   •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Berlin’in içindeki ve etrafındaki sulama alanları (Rieselfelder)

(Haritada Berlin’in bugünkü hudutları da görülmektedir.)

1969 yılında Kara kuvvetleri İnşaat Emlak Dairesi’nde yedek subay olarak görev yaparken Isparta Askeri Hastahanesi kanalizasyon tesislerini incelediğimde hastahaneden çıkan suyun deşarj edildiği noktaya ulaşmadan tarımsal alanlarda kullanıldığını tespit etmiştim.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 3  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

TÜRKİYE’DE SU POTANSİYELİ

Türkiye’de kullanılabilecek su miktarı 112 milyar m³.

Bu miktarın 40.1 milyar m³ kullanıma açılmıştır.

Kişi başına düşen kullanılabilir yıllık su miktarı 1436m³.

Türkiye su zengini bir ülke değildir. Hızla su fakirliğinin limiti olan 1000 m³ ’ e yaklaşmaktadır.

Türkiye’de su kullanımının dağılımı:

  • %74’ü Sulama sektöründe
  • %15’i İçme suyu sektöründe
  • %11’i Sanayi’de kullanılmaktadır.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 4  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

SUSUZLUK VE SULAMA

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 5  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ARITILMIŞ ATIKSULARIN YENİDEN KULLANIMI

Kullanılabilir tatlı su kaynakları ile su ihtiyacı arasında büyüyen açık, atıksuların arıtılarak yeniden kullanılmasını gündeme getirmiştir.

Yönetmeliklere uygun olarak arıtılmış atıksuyun sulamada kullanılması ile, yeraltı ve yüzey sularının sulama suyu olarak kullanımı azalmış olacak ve buradan tasarruf edilen temiz su, nüfus artışı nedeniyle artan talebi karşılamada kullanılabilecektir.

Ayrıca evsel atıksulardaki azot, fosfor içeriği, toprak için gerekli olan gübre maliyetinde de azalmaya neden olacaktır. Arıtılmış evsel atıksuların sulamaya yönlendirilmesiyle, atıksu miktarının azalması sebebiyle, atıksu toplama, arıtma ve deşarjına ilişkin olarak sistem optimizasyonu sağlanacaktır.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 6  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ARITILMIŞ ATIKSULARIN YENİDEN KULLANIM ALANLARI

Kentsel kullanım

  • Parklar, rekreasyon alanları, spor tesisleri, otoyol kenarları
  • Golf merkezleri
  • Yangın söndürme
  • Araç yıkama tesisleri

Endüstriyel kullanım

  • Soğutma suyu
  • Proses suları
  • Kazan besleme
  • Tesis yeşil alan sulaması
  • İnşaat projelerinde toz kontrol ve beton üretimi
  • Yangın söndürme

Tarımsal sulama

Habitat, yüzeysel suların ve rekreasyon alanların beslenmesi

Yeraltı suyu beslenmesi/enjeksiyonu

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 7  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ARITILMIŞ ATIKSULARIN YENİDEN KULLANIM ALANLARININ % DAĞILIMI

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 8  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ÇEVRE KANUNU

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ

Arıtılmış Atıksuların Sulamada Kullanımı

Madde 28 — Sulama suyunun kıt olduğu ve ekonomik değer taşıdığı yörelerde, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliğinde verilen sulama suyu kalite kriterlerini sağlayacak derecede arıtılmış atıksuların, sulama suyu olarak kullanılması teşvik edilir. Bu amaçla uygulanacak ön işlemler ve yapılması gereken incelemeler Teknik Usuller Tebliğine göre yapılır. Bir atıksu kütlesinin bu tür kullanımlara uygunluğu, Valilikçe İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü ve  Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğünden  oluşturulacak komisyonca belirlenir.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 9  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ATIKSU ARITMA TESİSLERİ TEKNİK USULLER TEBLİĞİ

TEBLİĞ İÇERİĞİ

  • Birinci Bölüm: Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak
  • İkinci Bölüm: Atıksu Arıtma Tesisi İle İlgili Genel İlke ve Tasarıma Ait Esaslar
  • Yedinci Bölüm: Arıtılmış Atıksuların Geri Kazanımı ve Yeniden Kullanımı

EKLER

  • Ek7: Arıtılmış Atıksuların Sulama Suyu Olarak Geri Kullanım Kriterleri
  • Ek8: Türkiye’nin Atıksu Yönetimi Açısından Bölgelere Ayrılması

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 10  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ARITILMIŞ ATIKSULARIN GERİ KAZANIMI VE YENİDEN KULLANIMI

Yedinci Bölüm

Kentsel atıksular tarımsal veya yeşil alan sulamasında kullanılacak ise iyi bir şekilde dezenfekte edilmiş biyolojik arıtma çıkışı gerekir. Doğrudan veya dolaylı geri kazanım söz konusu ise membran teknolojileri, aktif karbon ve ileri oksidasyon gibi daha ileri arıtma alternatifleri gerekir.

Sulama suyu kriterleri Ek7’de verilmektedir.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 11  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ARITILMIŞ ATIKSULARIN SULAMA SUYU KULLANIM KRİTERLERİ

EK7 Sulamada Kullanılacak Arıtılmış Atıksularda Aranan Özellikler

Arıtılmış atıksuların sulamada kullanılması büyük bir potansiyele sahiptir.

Burada, gıda ürünlerinin direkt olarak yenmesine ve yağmurlama sulamasında havadan gelebilecek aeresollara dikkat edilmelidir.

Sulamada tekrar kullanılacak arıtılmış atıksulardaki en büyük risk, mikroorganizmalar tarafından bulaştırılabilecek hastalıklardır. Bu mikroorganizmalar, bakteriler, virüsler, helmintler ve protozoa olabilir. Helmintler (otlak hayvanları için mera sulamada dikkat edilmelidir.) ve protozoalar genellikle, bağırsak parazitleri olarak adlandırılır.

Arıtılmış atıksuyun mikrobiyolojik kalitesi, suyun kullanılabilirliği hakkında bilgi verir. Bu riskler, arıtma tesisinin ve arıtılmış atıksuyun uygulandığı yerin birlikte kontrol edilmesi ile azaltılabilir.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 12  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

GERİ KULLANIMLARINDA ARANAN ÖZELLİKLER

Sulamada tekrar kullanılacak arıtılmış atıksularda aranan özellikler, Tablo E7.1’de verilmiştir.

Arıtılmış suyun sulamada kullanılması için iki değişik sınıf oluşturulmuş olup (A ve B), bu kriterler minimum gereksinimleri sağlamakta ve bazı özel uygulamalarda ilave kriterler de uygulanabilmektedir.

Ticari olarak işlenmeyen gıda ürünlerinin ve park, bahçe gibi kentsel alanların sulanmasında, hem yenen ürün ile hem de park, bahçe gibi alanlarda insanların bitkileri ile su teması olabileceği için iyi kalitede sulama suyu(A) gerekmektedir. (İkincil arıtma+Filtrasyon+ Dezenfeksiyon)

Sulama suyunun mikrobiyolojik kalitesi çok iyi kontrol edilmelidir. Bunun yanında, ticari olarak işlenen gıda ürünleri (Meyve bahçeleri ve üzüm bağları), çim üretim ve kültür tarımı gibi halkın girişinin kısıtlı olduğu yerler ve otlak hayvanları için mera ve saman yetiştiriciliğinde, sulama suyu daha düşük kalitede(B) olabilmektedir (İkincil arıtma+ Dezenfeksiyon)

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 13  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Ek-7: Arıtılmış Atıksuların Sulama Suyu Olarak Geri Kullanım Kriterleri

Tablo E7.1 Sulamada geri kullanılacak arıtılmış atıksuların sınıflandırılması

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 14  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Tablo E7.10 Atıksu geri kazanımı için uygulanan arıtma teknolojileri ve giderdikleri kirleticiler

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 15  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Tablo E7.18 Sulama türü ve sınıfının seçimi

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 16  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Sulama Yöntemleri ve seçimi;

Sulama yöntemi seçiminde dikkat edilmesi gereken faktörler: Halk sağlığı, sulama verimi ve tıkanmadır.

  • Karık Usulü sulama
  • Kenar sulaması
  • Yağmurlama sulama
  • Damlatmalı sulama

Halk sağlığı açısından en uygun yöntem damlatmalı sulama iken en riskli yöntem yağmurlama sulamadır. Bu yüzden yağmurlama sulama bazı durumlarda ham olarak direkt yenebilen gıdalara uygulanmamalıdır.

Hem halk sağlığı hem de verimlilik açısından uygulanması mümkün olan yerlerde en uygun yöntem damlatmalı sulamadır.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 17  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

GERİ KULLANIMLARDAKİ ÖNEMLİ HUSUSLAR

Tablo E7.1’de verilen sınıflandırmalar genel bir sınıflandırma olup, özel gereksinimler için farklı sınıflandırmalar yapmak mümkündür.

Tablo E7.2’de sulama suyu için kimyasal kalite kriterleri verilmiştir. Evsel nitelikli atıksular hariç sulamada geri kullanılacak arıtılmış atıksuların da bu kimyasal kriterleri sağlaması gerekmektedir. Atıksuların araziye verilmeye veya sulamaya uygun olup olmadığını belirlemek için incelenmesi gereken en önemli parametreler şunlardır:

  • Su içindeki çözünmüş maddelerin toplam konsantrasyonu ve elektriksel iletkenlik
  • Sodyum iyonu konsantrasyonu ve sodyum iyonu konsantrasyonunun diğer katyon­lara oranı
  • Bor, ağır metal ve toksik olabilecek diğer maddelerin konsantrasyonu
  • Bazı şartlarda Ca+2 ve Mg+2 iyonlarının toplam konsantrasyonu
  • Toplam katı madde, organik madde yükü ve yağ gres gibi yüzen maddelerin miktarı
  • Patojen organizmaların miktarı

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 18  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Atıksudaki çözünmüş tuzlar, bor, ağır metal ve benzeri toksik maddeler yörenin iklim şartlarına, toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerine bağlı olarak ortamda birikebilmekte, bitkiler tarafından alınabilmekte veya suda kalabilmektedir. Bu nedenle, arıtılmış atıksuların arazide kullanılması ve bertarafı söz konusu ise suyun fiziksel, kimyasal ve biyolojik parametreler açısından öngörülen sınır değerlere uygunluğunun yanı sıra, bölgenin toprak özellikleri iklim, bitki türü ve sulama metodu gibi etkenler de dikkate alınmalıdır.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 19  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Tablo E7.2 Sulama suyunun kimyasal kalitesinin değerlendirilmesi

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 20  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ARITILMIŞ ATIKSUYUN KULLANIMI İLE İLGİLİ ÖRNEK (PAŞAKÖY ATIKSU ARITMA TESİSİ)

Paşaköy AAT Geri Kazanım Tesisi – Filtre Ünitesi

Paşaköy AAT Geri Kazanım Tesisi – UV Üniteleri

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 21  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Kullanım Alanları:

  • İstanbul Deri Organize Sanayi Bölgesi,
  • Tuzla Belediyesi Şelale Parkı,
  • TOKİ Aydınlı Konutları,
  • İstanbul Tersanesi Komutanlığı Askeri Tesisi,
  • Pendik Sahil Bulvarı

Maliyet: 28,4 milyon TL

Sulama Hattı : Yaklaşık 56 km (çelik, HDPE)

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 22  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ARITILMIŞ ATIKSUYUN KULLANIMI İLE İLGİLİ ÖRNEK (KONYA ATIKSU ARITMA TESİSİ)

Konya AAT Geri Kazanım Tesisi

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 23  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

24 km sulama şebekesi  (ø90- ø200- ø315)

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 24  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 25  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 26  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Sonuç:

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 27  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Arıtılmış herhangi bir atıksuyun sulamada kullanımı için;

  • Halk sağlığına doğrudan ya da dolaylı etkileri
  • Bitkide birikim
  • Toprakta birikim
  • Yer altı suyuna etkisi vb. hususlar gözetilerek

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 28  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

1.İklim özellikleri (sulama ihtiyacı)

2.Arıtılmış atıksuyun fiziksel kimyasal ve biyolojik özellikleri

3.Uygulanacak arazinin yapısı ve uygunluğu

4.Tarımı yapılan bitkinin uygunluğu ya da uygun bitki seçimi

5.Uygun sulama metotları

Detaylı olarak irdelenmeli ve teknik, ekonomik ve sosyolojik tüm yönleriyle gerekli değerlendirmeler yapılmalıdır.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 29  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Sulamada kullanılmak istenen atıksular için mevzuat çerçevesinde gerekli onay ve izinler mutlaka yatırıma geçilmeden önce alınmalıdır.

ØTüm ön şartların yerine getirilmesi ve yapılan inceleme ve değerlendirmelerin uygun olması arıtılmış atıksuların sulamada kullanılabilmesi için yeterli olmayacaktır.

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••   Yansı 29  •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Bu yüzden,

Sulamanın sürdürülebilir bir biçimde gerçekleştirilebilmesi için; 1. Atıksu arıtma tesislerinin tekniğine ve mevzuata uygun etkin ve istikrarlı bir biçimde işletilmesi ● 2. Sulama programlarının oluşturulması ● 3. Çiftçilerin ve yöre halkının bilgilendirilerek bilinçlendirilmesi ●

MUTLAKA sağlanmalıdır.

Leave a Comment.