DÜNYAMIZ ISINIYOR 2015 BM Yeni İklim Paris Anlaşması ve COP25 (II)

IPCC Raporları sonrası ilk zirve

Bilimsel çalışmalar iklim krizinin her geçen gün derinleştiğini ve durumun artık acil bir hal aldığını gözler önüne seriyor. Paris Anlaşması imzalanırken ülkeler, sözleşmenin bilimsel kuruluşu olan IPCC’ye üç konuda, 1.5°C ısınma için yapılması gerekenler, iklim değişikliği toprak ve arazi kullanımı arasındaki ilişki ve iklim değişikliği, okyanuslar ile ilişkisi üzerine rapor hazırlama yetkisi vermişti. Madrid’te yapılan zirve, bu raporların tamamlanmasından sonra düzenlenen iklim zirvesi olmasından dolayı da büyük önem taşıyordu.

Raporlar, küresel emisyonların arttığını, 2030 yılına kadar 1.5°C sınırını tutturmanın hayati öneme sahip olduğunu ve bu sınırı tutturmak için hemen harekete geçmemiz gerektiğini ortaya koyuyordu. Bu çalışmaların, zirve sonuç bildirgesine yansıması oldukça önemli idi. Daha önce Suudi Arabistan, İran, Kuveyt ve ABD 1.5°C Raporu’nun zirve metinlerine girmesine karşı çıkmıştı.

Raporlar derinleşen iklim krizine karşı uyarıyor

Bir yandan küresel sıcaklıklar artmaya, ve iklim değişikliğinin etkileri gün geçtikçe daha yoğun ve derin bir biçimde hissedilmeye devam ederken, küresel emisyonlar da artmaya devam ediyor. İklim krizini önlemek için atılan adımlar her geçen gün artsa da henüz yeterli seviyede değil. Özellikle BM Çevre Programı’nın yayımladığı son iki rapor, bu gerçeği gözler önüne serdi.

Üretim Açığı raporuna göre, ülkeler yeni fosil yakıt tesisleri planlamaya halen devam ediyor, bu planların ortaya koyduğu “Üretim Açığı” da giderek derinleşiyor ve küresel ısınmayı geri dönülemez noktaya doğru itiyor. Emisyon Açığı Raporu’na göre ise küresel emisyonlarda son on yılda, yıllık ortalama yüzde 1.5 artış kaydedildi. Rapora göre küresel ısınmayı 2030 yılına kadar 1.5°C sınırında tutmak için ise yılda yüzde 7.6 oranında emisyon azaltımı yapılması gerekiyor ve buna bugünden başlamak dışında başka çare yok.

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Taraflar Konferansı’nın ÇOP 25 öncesi son durum:

Avrupa Komisyonu ve Hollanda Çevre Değerlendirme Ajansı’nın son verilerine göre, Dünya’yı en çok yıllık 10.5 milyar ton karbondioksit salınımıyla Çin kirletiyor. Çin aynı zamanda Dünya’da insan eliyle karbon salınımının yaklaşık üçte birine sebep oluyor.

Listenin zirvesine bakıldığı zaman sanayi üretimin yüksek olduğu gelişmiş ülkeler göze çarpıyor. Çin’i 5 milyar tonu aşkın emisyon oranıyla Amerika Birleşik Devletleri (ABD), 3,5 milyar ile Avrupa Birliği (AB) ülkeleri takip ediyor. Listenin ilk 10 sırasını oluşturan ülkeler sırasıyla Hindistan, Rusya, Japonya, Almanya, İran, Güney Kore ve Kanada. Türkiye’yi ise İngiltere’nin hemen ardından 18’inci sırada görüyoruz.

İlk 10 ülke Dünya’daki emisyonun yüzde 67.6’sını oluşturuyor

Dünyayı en çok kirleten ülkelerin CO2 salınımı

Ülkelerin emisyon oranları nüfuslarına kıyaslandığı zaman sanayisi gelişmiş ya da fosil yakıtlara bağımlı üretim yapan ancak nüfusu düşük ülkeler üst sıralarda yer alıyor. Bu listenin zirvesinde Katar yüzde 39.7, Kuveyt 24.4, Birleşik Arap Emirlikleri 21.8, Avustralya 18.6, ABD 16.1, Kanada 15.5, Japonya 9.9 ve yüzde 9.6 ile Almanya göze çarpıyor.

Dünya’yı emisyon oranı bakımından en çok kirleten ülke olan ve nüfusu 1.5 milyara yaklaşan Çin’de bu oran 7.7 ile azımsanmayacak kadar yüksek. Nüfusu 5 sene içerisinde Çin’i geçmesi öngörülen Hindistan ise yüzde 1.9 ile kişi başına düşen emisyon oranında oldukça gerilerde.

Amerika Birleşik Devletleri  yönetimi, 04.11.2019 tarihinde Paris İklim Sözleşmesi’nden çıktığını resmen Birleşmiş Milletler’e bildirdi.  “Anlaşmanın iklim değişikliğiyle mücadeleyi değil, diğer ülkelere ABD’ye karşı ekonomik avantaj kazandırmayı amaçladığını” savunan Trump, anlaşmanın Amerikan ekonomisine 3 trilyon Dolar ve 6,5 milyon istihdam kaybına yol açacağını seçim konuşmalarında iddia etmişti.

Rusya ise emisyon oranını azaltma konusunda BM’ye henüz bir plan sunmadı. Hindistan, 2005 yılındaki emisyon değerlerini 2030’a kadar yüzde 35 oranında azaltacağını öngörürken, ülkede yapılan sürdürülebilir ve yeşil enerjiye geçiş çalışmalarıyla bu hedefi yakalayacağı düşünülüyor.

Uluslararası Ekoloji Fonu (FEU) raporlarına göre 2015 Paris Antlaşması’na imza atan 184 ülkeden 136’sının, istenilen karbon salınımı değerinin üzerinde kirlilik yarattığı belirtiliyor. Aralarında Türkiye ve Rusya’nın da bulunduğu 10 ülke henüz karbon salınımı konusunda gerekli verileri bu kuruluş ile paylaşmadı.

Ülkelerin açıkladığı rakamlar doğrultusunda FEU raporu, sadece İsviçre, Norveç, Ukrayna ve 28 Avrupa Birliği ülkesinin istenilen düzeyde karbon salınımı hedeflediğini ortaya koyuyor.

Paris Antlaşması’nın öngördüğü değerlere 1.5 derece emisyon oranına şu andaki değerlere bakıldığında uyan iki ülke bulunuyor. Bunlar Fas ve Gambiya

Sonuç

Bilim insanları yapılan uluslararası anlaşmalara ve geniş çaplı protestolara rağmen küresel ısınmanın son 2 senede rekor seviyeye ulaştığını, atmosferdeki karbon salınımının tüm önlemlere rağmen giderek yükseldiğini açıkladı. Şu andaki rakamlar dünya ülkelerinin yüzde 75’inin 2020 ile 2030 arasında hedeflenen değerlerden uzak olduğunu gösteriyor

Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (World Meteorological Organization-WMO) yaptığı son araştırma sonuçları alınan önlemlere rağmen atmosfere karışan sera gazlarının son birkaç senede artış gösterdiğini ortaya koyuyor.

Almanya’da yaptırılan bir ankette katılımcılara dünyanın güvenlik ve istikrarı önündeki en önemli tehditlerin ne olduğu soruldu. En fazla üç tercihin işaretlenebildiği ankette %42’si küresel iklim değişikliğini en büyük tehditler arasında birinci sırada saydı..

Giderek derinleşen iklim krizi, daha fazla ekonomik ve sosyal hasar demek olup kriz yüzünden can ve mal kayıpları artıyor, özellikle gelişmekte olan ve gelişmemiş coğrafyalar, başedilmesi giderek güçleşen sorunlar ile yüz yüze kalıyor. İklim krizinin bu yıkıcı etkilerinin nasıl karşılanacağı halen büyük bir soru işareti olarak ortada duruyor.

Gezegenimiz bize bırakılan en önemli miras olup gelecek nesillere koruyarak teslim etmeliyiz

Kaynaklar:

– Samsunlu, Ahmet. “Dünyanın Isınıyor (Küresel Isınma ve 2015 BM Paris İklim Zirvesi (COP21)”, Su ve Çevre Teknolojileri dergisi, Ocak 2016)

-www.mfa.gov.tr › paris-anlasmasi.tr.mfa

https://yesilgazete.org/blog/2019/12/02/bm-iklim-konferansi-cop-25-basladi/

https://tr.euronews.com/2018/09/03/dunyayi-en-cok-hangi-ulkeler-kirletiyor-turkiye-kacinci-sirada-

https://tr.euronews.com/2019/11/04/abd-paris-iklim-sozlesmesinden-ciktigini-bm-ye-resmen-bildirdi

https://tr.euronews.com/2019/11/26/dunya-meteoroloji-orgutu-uyardi-onlemlere-ragmen-karbon-salinimi-artiyor-dunya-isiniyor