İL GENEL MECLİSİ ÜYELERİNİ TEBRİK ETMEKTE GECİKTİM!

Bu yazıyı yazmakta geciktiğimin bilinci içindeyim. Bu gecikmemin sebebi yoğun işlerim yanında sizlerle “ İL GENEL MECLİSİ” konusunun neleri kapsadığını anlatmak ve belirtmek istememdir. Bu konuyu sizlere açıklamak istememin nedeni ise İstanbul Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü’nde yüksek lisans eğitiminde okuttuğum “ Kentsel Altyapı ve Çevre Planlaması” dersinde öğrencilerin büyük bir kısmının “İl Genel Meclisi ve İl Özel İdareleri” hakkında fazla bilgi sahibi olmadıklarını tespit etmem idi.

Ben de lise çağlarımda iken babamın arkadaşları olan Alacalı ziraatci Nuri Kafkas ile İskilipli dava vekili Hamza Şahin’in Çorum İl Genel Meclisi üyeleri olduklarını hatırlıyorum. O günlerde birisi bana il genel meclis’inin ne yaptığını sorsa ben de bilmezdim.

Bu nedenle gecikerek ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı’nın belirlendiği günde kaleme aldığım bu yazımda bu konularda sizlerle bildiklerimi paylaşacağım.

*        *        *

Ülkemizde 31 Mart tarihinde yapılan yerel seçimlerde 30 büyükşehir de ve 51 il seçimlerinde farklı kanunlardan kaynaklanan farklı sistemler uygulandı. Çorum’un da aralarında yer aldığı 51 il de,

a)İl genel meclisi üyeleri,

b)Belediye başkanı

c)Belediye meclisi üyeleri,

d)Köy ve mahalle muhtarları ile ihtiyar meclisi ve heyeti üyeleri için zarflara 4 pusula atıldı.

İl genel meclisi üyeleri seçimi için her ilçenin bir seçim çevresi olduğunu belirtmeyi isterim. Bu ilçe sınırları içinde beldelerde ve köylerde yaşayanlar İl genel meclisi için oy kullanırlar. Bu nedenle il genel meclisi üyeleri geldikleri beldenin temsilcileri olarak tanınırlar. İl genel meclisi’nin kararları ise  il özel idaresi tarafından yürütülmektedir.

Buna karşılık Belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri seçiminde ise her belde bir seçim çevresidir. Beldenin belediye ve mücavir alan sınırları içinde yaşayanlar belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri için oy kullanmaktadırlar.

Burada kısaca büyükşehirlerdeki uygulama hakkında da bilgi vermeyi isterim. 2014 yılı mahallî idareler genel seçimi sonrasında tüm büyükşehir olan illerde yerel yönetim birimlerinden biri olan il özel idareleri kaldırıldı, sadece büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyeleri kaldı.Bu düzenlemedem sonra büyükşehirlerin hududu il sınırlarına kadar uzatıldı ve çakıştırıldı. Buna göre, Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa, Van, Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya, Samsun, İstanbul ve Kocaeli illerindeki il özel idarelerinin tüzel kişiliği kaldırıldı. Büyükşehirlerde il özel idarelerinin kapanmasıyla büyükşehir belediye meclisi il düzeyinde tek yerel meclis oldu.

Büyükşehirlerde;

  1. a) Büyükşehir belediye başkanı,
  2. b) İlçe belediye başkanı
  3. c) İlçe belediye meclisi üyeleri,
  4. d) Köy ve mahalle muhtarları ile ihtiyar meclisi ve heyeti üyeleri için burada da zarflara 4 pusula atıldı.

Hudutları içinde birden fazla ilçe bulunan büyük şehirlerde, büyükşehir belediye başkanı seçimi için, o şehir belediye hudutları bir seçim çevresidir. Büyükşehir  belediye hudutları içinde kalan ilçelerin belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri seçimlerinde ise her ilçe bir seçim çevresidir. Büyükşehirlerde büyükşehir belediye meclisi seçilmez. Büyükşehir belediye meclisleri belediye hudutları içinde kalan ilçe seçim çevreleri için tespit edilen belediye meclisleri üye sayısının her ilçe için beşte biri alınmak suretiyle bulunacak toplam sayı kadar üyeden teşekkül eder. Her ilçe için belirlenen büyükşehir belediye meclisi üyesi o ilçede partilerin ilçe belediye meclisi seçiminde aldıkları oya göre belirlenir. İlçe belediye başkanları büyükşehir belediye meclisilerinin tabii üyesidir.

*        *        *

İl genel meclisi, il özel idaresinin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre ildeki seçmenler tarafından seçilmiş üyelerden oluşur.

İl özel idaresi, ilin ve il sınırları içindeki halkın mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini ve il özel idaresinin organları ise il genel meclisi, il encümeni ve validen ifade eder

İl encümeni valinin başkanlığında, il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur. Valinin katılamadığı encümen toplantısına genel sekreter başkanlık eder. Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak, ilgili birim amirleri vali tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere çağrılabilir.

İl özel idareleri, tamamen Türkiye’ye özgü yerel yönetim türüdür. Seçimle göreve gelmiş karar organına sahip olmasına rağmen kurumun başı hükümet tarafından atanan validir. İl genel meclisi kararları vali tarafından onaylanmadıkça yürürlüğe girememektedir. İl özel idareleri bu haliyle belediyelerden ayrışmaktadır.

İl özel idaresi; kanunlarla başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahallî müşterek nitelikteki her türlü görev ve hizmeti yapar, gerekli kararları alır, uygular ve denetler.

İl özel idaresi bu hizmetlerden;

  1. a) Eğitim, sağlık, tarım, sanayi ve ticaret; ilin çevre düzeni plânı, bayındırlık ve iskân, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtlarına ilişkin hizmetleri il sınırları içinde,
  2. b) İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma, kültür, turizm, gençlik ve spor; orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında, yapmakla görevli ve yetkilidir.

*        *        *

31 Mart Yerel Seçiminde ÇORUM İL GENEL MECLİSİ’ne giren tüm üyeleri ve aralarından seçtikleri İl Genel Meclisi Başkanı Osman Günay ile Başkanlık Divanı üyelerini kutluyor, kendilerine başarılar diliyor ve Valimizle birlikte şehrimizin kalkınmasını sağlayacak hizmetler vermelerini temenni ediyorum.

İstanbul,23 Haziran 2019    Kaynaklar:

– İl Özel İdaresi Kanunu, Kanun No. 5302,Kabul Tarihi 22.2.2005

– Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Kanun No. 5216, Kabul tarihi 10.7.2004

– Belediye Kanunu, Kanun No. 5393, Kabul tarihi 3.7.2005