ILISU BARAJI SEMPOZYUMU

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından Mardin İlinde tertiplenen 3. Uluslararası Ilısu Barajı ve HES Projesi Sempozyumuna Bakanlığın davetlisi olarak katıldım.

Sempozyum açılışı ve saygı duruşu

Bu sempozyumda Ilısu Barajı rezervuar alanında kalan ve baraj sularından doğrudan ya da dolaylı etkilenen kültür varlıklarının korunması ve kurtarılmasına yönelik yürütülen kazı, araştırma ve arkeometri çalışmalarının yanı sıra Hasankeyf ilçesindeki anıtların korunması ve yeni yerleşim alanına taşınması amacıyla gerçekleştirilen çalışmaların kamuoyuna sunulması ve bilim dünyasıyla paylaşılması amaçlanmıştı.
Konu ile ilgili ilki 2011 yılında Mardin’de gerçekleştirilen sempozyumun ikincisi 07-10 Ekim 2013 tarihleri arasında Siirt İlinde gerçekleştirilmiş ve anılan projede sona gelinmesi nedeniyle sempozyumun üçüncüsü de 11-13 Kasım 2019 tarihleri arasında Mardin İlinde ve Mardin Valiliği’nin ev sahipliğinde gerçekleştirildi.

Sempozyumun açılışında konuşan Mardin Valisi ve Büyükşehir Belediye Başkan Vekili, hemşehrimiz Mustafa Yaman, projenin önemine değinerek, “Ilısu Barajı ve HES Projesi çok önemli bir projeydi. Allah’a şükür bitti. Tabi bu projenin bir önemi var, herkes farklı şeyler söylese de çevreye duyarlı, kültür ve tabiat varlıklarına saygılı, bu nedenle de uzun süre devam eden bir proje oldu. Geçen sene 3 buçuk milyon turist ağırladık, 750 binden fazlası yatılı. Bugün itibariyle 4 milyonun üzerinde turistimiz var. Bu seneki hedefimiz 5 buçuk milyon inşallah bunu 31 Aralık’a kadar tutturacağız. 1 milyonun üzerinde turist ağırlamış olduk. Tabi bölge artık bu hale geldi. Artık huzur sağlandı, yatırımlar yapılıyor. Artık bölgedeki bütün şehirlerde huzur var” diye konuştu.

Kültür Varlıkları Genel Müdür Yardımcısı Ali Rıza Altunel ise, “Bölgede özellikle birçok höyük kazıldı. Bu höyüklerden neolitik çağa kadar birçok döneme varıncaya kadar belgeleyen, işaretler çıktı. Biraz önce ifade ettiğim gibi Hasankeyf Müzesinde bugün sergilemeye başladığımız 3 binin üzerinde eser yanında toplam 24 bine yakın eser bulunmuş oldu. Bir kısmının konservasyon ve restorasyon çalışmaları devam ediyor. Onları da tamamladıkça inşallah Hasankeyf Müzemizde mümkün olanları sergileyeceğiz. Küçücük bir ilçe için 24 bin metrekare toplamda kapalı alana sahip 5 bin metrekare sergi alanına sahip müzenin yapılmış olması bile bu bölgede çıkan çıkması muhtemel olan eserlerle ilgili bir öngörüydü. Buradaki kültürel alanlar cömertliklerini göstermiş oldu. Dolayısıyla o eserleri şimdi görme zamanı. Hasankeyf’i belki otantik olarak yaşatma imkanı bulamayacağız ama bu müzeyle şehrin kültürünü yaşatma imkanını bulmuş oluyoruz. Aynı döneme tarihlenen eserler bulunmuş vaziyette. Bu eserlerimizi de yine Hasankeyf Müzesinde sergilemeye çalışıyoruz. Onu da inşallah ziyaretçilerimiz Hasankeyf Müzesinde görme imkanı bulacak. Ayrıca sağ olsun DSİ’nin taşınmasını sağladığı Zeynel Bey Türbesi gibi ve diğer eserlerimizin müzemizin alanında onlarında restorasyonunun tamamlanma çalışmaları devam ediyor. Güneydoğu Anadolu Bölgesi önemli bir eser daha kazanmış oldu” şeklinde konuştu.

İki gün süren sempozyum süresince, Türk bilim adamlarının yanı sıra yabancı bilim adamları tarafından da proje kapsamında yürütülen arkeolojik faaliyetler ve baraj altında kalacak kültür varlıklarının korunmasına dair bilimsel tekniklerin, uygulamaların ve önerilerin  sunulup tartışıldığı toplam 34 bildiri sunuldu.  Bunlardan bazılarının başlıklarını burada sizlerle paylaşmayı istiyorum.

  • Ilısu Barajı ve HES Projesi,
  • Ilısu Baraj Gölü Alanının Kültür Varlıklarının Korunmasına Yönelik Çalışmalar,
  • Zeynel Bey Türbesi, Rölöve Restitüsyon ve Restorasyon Projesi(Anıt eserlerin taşınması ve su altında korunması),
  • Hasankeyf Orta Kapının Korumasına ve Kurtarılmasına Yönelik Uygulama Çalışmaları,
  • Kızlar Cami Koruma ve Kurtarma (Taşıma) Uygulama Çalışmaları,
  • Hasankeyf Er Rızk Camii Koruma ve Kurtarma (Taşıma) Uygulama Çalışmaları,
  • Süleyman Han Cami Minaresi,Küçüksaray –Ulucami Hasankeyf,
  • Batı Asya Tarihöncesinde Körtik Tepe’nin Yeri,
  • Boncuklu Tarla ve Çemka Kazıları,
  • Yukarı Dicle Havzasındaki İlk Yerleşik Yerleşmesi: Hasankeyf Höyük ve Onun Önemi,
  • Orta Tunç Çağında Yukarı Dicle Bölgesinde Hirbemerdon Tepe’de Tören Ekonomisinin Değerlendirmesi,
  • Sumaki Höyük 2014 Kazıları ,
  • Çemialo Sırtı 2014-2017 Kazıları,
  • Salat Tepe ve Ilısu Barajı İnşaat Sahası Kurtarma Kazılarının Kalkolitik Çağdan Demir Çağı Sonuna Kadar Yukarı Dicle Vadisi Yerleşim Tarihine Katkıları,
  • Müslümantepe Kazılarının Subartu-Hurri Arkeolojisi Açısından Yeri ve Önemi,
  • Hasankeyf 2004-2018 Yılı Kazıları, Son Veriler Işığında Hasankeyf, Kızlar, Koç ve Süleyman Han Camilerinin Değerlendirilmesi,
  • Ilısu Baraj Havzasındaki Jeolojik Miras: Kaya Konutları, Hasankeyf Müzesi Teşhir-Tanzim Çalışmaları,
  • Dicle Nehri üzerinde ilk defa 1934 yılında yapılması düşünülen Ilısu Barajı 1954 senesinde Devlet Su İşleri projeleri arasına girmiş, 1972’de teknik araştırması başlamış, 1982’de halen Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında  yatırım programına alınmış 1986 yılından itibaren kültür varlıkları araştırmaları başlamış ve günümüze kadar sürdürülmektedir.

Göl hacmi bakımından Türkiye’nin 2., enerji üretimi açısından ise 4. büyük hidroelektrik santralı (HES) olacak Ilısu barajının temeli 2006 yılında atılmış, finansmanında ve özellikle de Hasankeyf yerleşiminde yaşanan sorunlar nedeniyle gecikmeler yaşanmıştır. 19 Temmuz 2019 tarihinden itibaren su tutulmasına başlanılmıştır. Yılda 4.12 milyar KWh enerji üretecek bu Baraj yıllık ekonomiye 2.4 milyar TL’lik bir katkı sağlayacaktır.

İstanbul,18 Kasım 2019

Kaynaklar:

https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-246858/3-uluslararasi-ilisu-baraji-ve-hes-projesi-sempozyumu.html

-İhlas Haber Ajansı