TÜRSAB KÜLTÜR SOHBETLERİ -HATTUŞA (2)

Burada 28 tapınak var. Bu kadar çok tapınak olmasının nedeni bir kenti ele geçirdiklerinde oranın tanrılarını Başkent’e getirmeleridir. Diğer Hitit şehirlerinde ise yalnızca bir iki tapınak var.

Hattuşa’nın başkent olmadan önce bu alanda Karum Dönemine ait bir yerleşim tespit edildiği ve bin 500 metrekarelik büyük bir alanda gerçekleştirilen kazılarda Karum Dönemine ait çivi yazılı bir tablet, aslan heykeli ve insan figürü bulunduğu…

Kazı çalışmaları sırasında ören yerinin ortasında Yenicekale olarak isimlendirilen mevkide anıtsal bir çıkış kapısı buldukları ve 6 metre uzunluğunda ve 8 metre yüksekliğinde olan merdivenle çıkılan kapının Yenicekale’nin üzerinde yer aldığını, böylece Hititler’in başkenti Hattuşa’da yeni bir anıtsal kapıyı daha ortaya çıkardıklarını…

Hattuşa’nın en etkileyici kutsal mekânı şehrin biraz dışında yer alan, yüksek kayalıklar arasına saklanmış Yazılıkaya Açıkhava Tapınağı olup özellikle ilkbahardaki yeni yıl kutlamaları için kullanılan bu açık hava tapınağında, ülkenin önemli tanrı ve tanrıçaları sıra halinde kayaya kabartma olarak işlenmiş.

Açık hava tapınağını, sol tarafına tanrıları sağ tarafına da tanrıçaları yerleştirerek ayırmışlar. 981 yılında Fransızlar Yazılıkaya’nın kopyasını almak için bir madde sürmüşler ve bu madde nedeniyle yapıtlarda kararmalar oluşmuş, üstelik bu sürdükleri madde insana da zarar verici nitelikte. Daha sonra bu yapıtlar 3 boyutlu bir taramayla temizlenmiş. Mevcut duruma bakıldığında fazla bozulmamış olduğu söylenebilir.

Çalışırken tüm dönemler de incelendi. Bir Roma askeri kışlası bulduk, daha sonra buraya bir villa inşa edilmiş. Efeste’kine benzer. Burada 60 – 70 mozaik oluşturmuşlar, Mozaik parçalarını toz atıklar arasında bulmuşlar ve rekonstrüksiyon ile yeniden canlandırmışlar. Bölge sonraları Galatia olarak anılmış, Roma’ya bağlı kalmış. Bu bölgede bir Roma yolu da bulunmakta olup diğer bir ifade ile Roma’ya ait kalıntılar var ve kazdıkça yenilerine rastlıyoruz.

Hitit inancına göre Hitit Kralları ölmüyorlar, Tanrı oluyorlar.

Hititlerin nereden geldikleri kesin belli değil, 3. Görüş var.

Kafkaslardan geldikleri görüşü.

Hint Avrupa topluluğu olduğu görüşü.

Hattilerin Hititlerden önce orada olduğu görüşü, (Hattilere Hititlerin belgelerinde rastlanıyor)

Hititler yıkılınca bölgede yazı kayboluyor, ta ki Roma bölgeye gelinceye kadar.

Soru- cevap kısmı

Toplantıya katılanlar çok sayıda soru sordular ve katkıda bulundular. Bunların hepsini burada sizlerle paylaşmam mümkün değil. Ama iki hususu sizlerin bilgisine özellikle sunmayı istiyorum.

Halen Hitit Üniversitesi FenEdebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölüm Başkanı olan Prof.Dr. Aygül Süel’in Ankara Üniversitesi bünyesinde iken 1990 yılında Ortaköy Şapinuva’da çalışmaya başladığı ve eşi Dr. Mustafa Süel ile birlikte başarılı kazı çalışmaları yaptıkları dile getirildi ve Hitit Medeniyeti’nin tanıtımında ve kazılmasında Ortaköy – Şapinuva’ ya da daha fazla önem verilmesi istendi.

Şu anda Hitit Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nde Öğretim Görevlisi olarak çalışan Arkeolog Dr. Önder İpek’in Çorum Müze Müdürü olduğu dönemde turist ziyaret saatleri dışında da gelen gruplara Müzeyi bazen sabahın erken saatlerinde bazen de akşam saatlerinde açık tuttuğu takdirle açıklandı.

Benim değerlendirmem

Çorum Turizminin gelişmesi için atılacak adımların başında Hititler ve Hitit Medeniyetinin geniş kitlelere ve dünyaya tanıtılması geliyor.

Bilindiği gibi;

– Hattuşa ve Yazılıkaya ören yerlerinin, UNESCO’nun ”Dünya Kültür Mirası Listesi’nde” yer alması,

– Hititler tarafından Anadolu’nun ilk barajının Çorum sınırları içerisinde 3 bin 250 yıl önce Alacahöyük’te inşa edilmesi,

– DSİ tarafından bu baraj etrafında Çevre Düzenlemesi Çalışmaları yapılması ve etrafında Rekreasyon Alanı oluşturulması,

– Dünyada ilk yazılı barış antlaşması olan ve Hitit ve Mısır uygarlıkları arasında imzalanan Kadeş Antlaşması tabletlerinin burada bulunması,

– Gelecek turistlerin hayran kalacağı Çorum, Alacahöyük ve Boğazköy müzelerinin varlığı,

– Bu yörelerde turistlerin eğlenebileceği yerler dışında rahat edebileceği otellerin ve lokantaların olması,

– ve burada tek tek sayamadığım diğer hususlar,

bu tanıtımın ana dayanakları olarak değerlendirebilir.

Gelecek yazılarımda şimdiye kadar yapılanları da dikkate alarak Hitit Medeniyetinin tanıtılması ve ülkemizde Hitit Yılı ilan edilmesi hususu ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşacağım.

İstanbul, 27 Mayıs 2019

 

Açıklama:

Sponsor: Kendini tanıtmak ya da yalnızca desteklemek amacıyla, bir sanat, kültür, spor vb. etkinliğinin giderlerinin tümünü ya da bir bölümünü bir tür bağış olarak karşılayan kimse ya da kuruluş.

Restorasyon: Eski bir yapıda bozulmuş, yıkılmış olan yerleri, bölümleri aslını bozmayacak bir biçimde onarma.

Rekonstrüksiyon: Yeniden canlandırma, diriltme anlamına gelen “ihya” sözcüğüyle de karşılanan eylem.