SAVAŞ NEDENİ “CASUS BELLİ”

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Bülent Arınç’ın Türkiye’nin, Yunanistan’in karasularını 12 mile çıkarmasını “casus belli” (savaş nedeni) sayan kararın sıkıntı yarattığını ve kaldırılması gerektiğini açıklaması son günlerde büyük tartışmalar yarattı.

Yunanistan Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis’in ülkemizi ziyaretinden önce yapılan bu açıklama karşısında Dışişleri Bakanımız Gül, “Ege’de tavrımız değişmez” diye görüş belirtmiş iken dün Yunanistan’ın “To Vima” gazetesine yaptığı açıklamada Arınç’ın önerisine karşı olmadığını açıklaması, önümüzdeki günlerde AKP’nin bu konuda yeni açıklamaları olduğunu düşündürüyor.

*     *     *

“Casus Belli” ne demek ki?

Latince bir sözcük olan casus “neden” anlamına geliyor. Belli sözcüğü de Latince’de “savaş” demek. Diplomasi dilinde “savaş nedeni” yerine “casus belli” diye okunan bu deyim kullanılıyor.

*     *     *

12 mil Savaş Nedeni

1974 yılında yapılan Kıbrıs harekatından sonra Yunanistan’ın karasularını 12 mile çıkarma girişimi üzerine Türkiye bunu 1976 da “casus belli”, yani “savaş nedeni” sayacağını açıkladı.

1995 yılında Yunanistan’ın yeni girişimi üzerine, bu kez TBMM’de Yunanistan’ın karasularını 12 mile çıkarmasının “savaş nedeni” sayılacağı kararı aldı.

*     *     *

TBMM’in 12 mil Bildirisi

TBMM aşağıdaki açıklamayı oy birliği ile kabul etmiştir.

“Ege’deki dengeler Lozan Antlaşması’yla kurulmuştur. O tarihte 2 ülkenin karasuları 3 deniz mili olarak belirlendi. 8 Ekim 1936’da karasularını 6 deniz miline çıkaran Yunanistan son olarak Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin bazı hükümlerinden yararlanarak karasularını 12 mile çıkarmak istediğini ortaya atmıştır. Bu gerçekleşirse, Yunanistan, Ege Denizi’nin yaklaşık yüzde 72’sini egemenliğine alacak. Türkiye’nin bunu kabul etmesi düşünülemez.

TBMM, Yunanistan hükümetinin Ege’deki karasularını 6 milin ötesine çıkarma kararı alması durumunda ülkemizin menfaatlarını müdafaa için, hükümete askeri bakımdan gerekli görüecek olanlar dahil, tüm yetkilerin verilmesine…”

*     *     *

Arınç’ın açıklamalarını destekleyen açıklamalardan biri CHP Hatay Milletvekili İnal Batu tarafından yapıldı. Batu, “casus belli kararı yıllarca caydırıcı rol oynadı. Ancak sonrasında iki ülke arasında olumlu gelişmeler yaşandı. TBMM kararının kaldırılmasında iki ülke arasında olumlu gelişmeler yaşandı. TBMM kararının kaldırılmasında sakınca yok.” dedi.

Aleyhte yapılan çok sayıda açıklamalardan birisi CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen tarafından yapıldı. Öymen, “Türkiye, ne verebilirizi tartışıyor. ‘Ne alabiliriz’ diyen olmuyor. ‘Versek versek ne versek’ diye hareket etmek yanlış.” dedi. Diğeri DYP Genel Başkan Yardımcısı Nüzhet Kandemir tarafından yapıldı. Kandemir, “Yunanistan, Ege sorununun görüşmeye niyetli olduğunu açıkladı da, ondan mı böyle beyanat verildi” dedi.

*     *     *

Yazımın sonuç kısmına geçmeden önce aşağıdaki haberi dikkatle okumanızı istiyorum.

Tercüman Gazetesine ulaşan bir bilgiye göre; Meclis Başkanı Bülent Arınç’ın, “Ege’de 12 mille ilgili olarak ‘casus belli’ kararını kaldırmak gerekiyor” açıklamasından sadece bir gün önce,Yunan Savunma Bakanlığı’nın, “ülke savunması”nı gerekçe göstererek, “Yüksek Düzeyli İhtiyat Kuvvetleri” adı altında Ege adalarındaki sivilleri silahlandırmak için Yunan Parlamentosu’na yasa tasarısı sunduğu ortaya çıktı.

Türkiye Ege’de yumuşama adımları atarken Atina Ege adalarında yaşayan sivilleri silahlandırmak için harekete geçti. 30 bin kişilik paramiliter güç kuruluyor.

Uygulama bu yıl, bin 500 kişi ile Kalimnos adasında başlatılacak. Bir yıllık pilot uygulama daha sonra Onikiada, Sisam, Sakız, Midilli, Meriç, Rodop, İskeçe ve Serez’e kaydirilacak. 2006’da 2 bin 200 kişi daha silahlandırılacak.

2007’den itibaren bu sayı, ordunun ihtiyacına göre artırılacak. Ancak sayı 30 bini geçmeyecek.

*     *     *

Uluslararası ilişkilerde ortak çıkarların gözetilmesi gerekir. Yunanistan’ın tarihte bu kaideye pek uyduğu söylenemez.

Türkiye “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” derken, Yunanistan “Elenizmin sınırları kuzey ucundan başlayarak Trakya’yı, Ege’yi kapsar ve Kıbrıs’a kadar uzanır…” demiştir.

İki düşman ülke olan Fransa ve Almanya arasında Avrupa Birliği sayesinde sağlanan barışın ve dostluğun Türkiye ve Yunanistan arasında da kurulması çok faydalı olacaktır. Sağlanacak stratejik işbirliği iki ülkenin ortak çıkarlarına hizmet etmelidir.

İstanbul