POLONYA’NIN BAŞŞEHRİ VARŞOVA (5)

1944 Ayaklanma Anıtı yakınında bulunan Krasinki Sarayı ve Parkına yürüdük. Varşova’da bulunan barok yapılardan en güzeli olan bu saray 1677-1682 yılları arasında inşa edilmiş ve mülkiyeti Polonya Cumhuriyetine geçtiğinden “Cumhuriyet Sarayı” olarak da bilinmektedir. II. Cihan harbinde yanan bu yapı daha sonra yeniden yapılmıştır. Milli kütüphanenin bir parçası olarak hizmet vermekte ve içerisinde özel koleksiyonlar bulunmaktadır. Bu binanın yanmış ve yeni yapılmış halini gösteren fotoğrafları Varşova (2.) yazımın ekinde vermiştim.

Bu binanın arkasında yer alan ve 1768’den beri halka açık olan çok büyük ve güzel parkıda gezdik. Burada bir sürede dinlendikten sonra otelimize döndük.

*     *     *

Ertesi sabah erkenden otelimizden ayrıldık ve gezi kitabımızda “Kraliyet Yolu” olarak belirlenen ve saraydan şehrin içine doğru giden “Krakowski Przedmiescie” Caddesinde (Krakow Varoşu) ve civarında yer alan ve şehrin geçmişini gözler önüne seren görülmeye değer yapıları ve heykelleri gezmeye başladık.

İlk yöneldiğimiz 1643-1645 yılları arasında inşa edilen ve ait olduğu aileden ismini alan Radziwill Sarayı (Namiestnikowski Sarayı olarak ta tanınmakta) oldu. 1994 yılından beri Cumhurbaşkanlığı Sarayı olarak kullanılmaktadır. Girişinde 4 aslan heykli ile bahçesinde 18/19. yüzyılda Varşova’nın en çapkını olarak tanınan ve aynı zamanda Polonya Ordusu’nun Genelkurmay Başkanı olan Prens Josef Poniatowski’nin heykeli bulunmaktadır. Burada eşimle birlikte fotoğraf çektirdiğimizde bahçe hudutlarına girdiğimiz için nöbet tutan iki askerden biri bizi uyardı. Bizde Çankaya’da olduğu gibi çok sayıda polis ve görevli olmadığı gibi bir tane bile polis veya askeri otomobilde bulunmuyordu.

Bu sarayda 1955 yılında Varşova Paktı (Doğu Blokunun Nato’ya  karşı kurduğu askeri pakt) ve 1970’de Almanya ile Polonya arasında karşılıklı ilişkilerin normalleşmesine ilişkin anlaşma imzalanmıştır. Ayrıca bu sarayda 1989 yılında  Komunist Hükümet ile çoğunluğu liman işçilerinin oluşturduğu Dayanışma Sendikası arasında pazarlık toplantıları yapılmıştır. Bu noktaya Dayanışma Sendikası’nın başkanlığını yapan liman işçisi Lech Walesa’nın komunist rejim yıkıldıktan sonra Cumhurbaşkanı (Devlet Başkanı) seçildiğini bilgilerinize sunmayı isterim.

Aynı bölgede (Theatre Square) Büyük tiyatro, Milli Opera Binası ve Milli Tiyatro binaları da yer almaktadır. Neo klasik tarzda inşa edilen Milli Opera Binası 1939 ve 1944 yılında kısmen tahrip olmuş ve yanmıştır. 1965 yılına kadar şeni inşa edilen bu yapı Avrupa’nın en büyük ve modern opera binası olduğu belirtilmektedir.

Bu cadde üzerinde, Türkiye’de 1855 yılında kolera hastalığından ölen Polonya da romantizmin öncülerinden milli bir kültür adamı  olarak tanınan şair ve anı zamanda hürriyet kahramanı Adam Mickiewich anıtı yer almaktadır. 1824 yılında Rus İşgali sırasında bu işgale karşı çıkmıştır. Rusya’ya sürgüne gönderilen şair 1830 yılında anavatanına dönüşünde sınırda önüne geçildi ve Polonya’yı bir daha göremedi. Osmanlı Ordusu bünyesinde oluşturulan Polonya Birliği içinde Kırım’da Rusya’ya karşı savaştı. (tarihte Polonya ile Osmanlı arasında yaşanan işbirliği hakkında burada bilgi veremiyeceğim. İsteyenler bu konusu inceleyebilir.) Paris’te gömülü bulunan cesedi şimdi Krakow’daki bir kilisi içende gömülüdür.

1916’da kurulan Kraliyet Varşova Üniversitesi’ni bir öğretim üyesi olarak yakinen inceledim. 1831’de Rusların hakimiyetine geçen Üniversitenin eğitim dili 1869’da Rusça oldu. 1915’den beri bugün bulunduğu yerleşkede faaliyetini sürdüren Üniversite’nin bahçesinde bulunan Kazimierzowski Sarayı; rektörlük, Tyskiewich ve Potocki Sarayı; Üniversite Müzesi, Uruski Sarayı ise Coğrafya Enstitüsü olarak kullanılmaktadır. Üniversite kütüphanesi çok güzel bir binada olup 4 milyon kitap burada öğrencilerin değerlendirilmesine sunulmaktadır. Üniversitenin karşısında Güzel Sanatlar Akademisi  yer almaktadır.

Üniversite bahçesinde ve kantininde bir süre dinlendikten sonra Kraliyet Yolu’na tekrar çıktığımızda karşımızda Kopernik’in (Copernicus) anıtı duruyordu. Modern astronominin kurucusunun anıtı 1944 yılında hurda olarak kullanılmak üzere Nysa’ya gönderildi ise de harp sonunda aynen bulundu ve Varşova’daki eski yerine konuldu.

Bu cadde üzerinde bulunan çok sayıda heykeli kiliseleri ve müzeleri sizlerin zamanınızı almamak için burada anlatmıyorum. Eğer yolunuz buraya düşerse Staszic Sarayı’nı, Heilig Krenz Kilisesi’ni muhakkak geziniz. Kraliyet Yolu’nun devamında bulunan Varşova’nın en önemli caddelerinden biri olan Nowy Swiat (Yeni Dünya) üzerindeki 150 yıla yakın aynı aile tarafından  işletilen ve 1869 yılında inşa edilen Blikle Kafe’de dinlendik ve burada bulunan burayı ziyaret eden meşhur insanların fotoğraflarını izledik (De Gaulle gibi).

Cumhurbaşkanlığı Sarayı ve Prens Josef Heykeli

Antalya, 14 Temmuz 2008