ERMENİSTAN’DA ÇUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMLERİ

Ermenistan’da Salı günü yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimleri, ülkemiz, Azerbaycan ve Kafkaslar bakımından çok önemli idi. Önemli olmasının nedeni, bu ülke ile diplomatik ilişkilerimizin kesilmiş bulunması ve iki ülke arasındaki karşılıklı suçlamalardı. Bu yüzden Cumhurbaşkanı’nın kim olacağı önem taşıyordu.

Sovyetler Birliği’nin dağılması ile kurulan Ermenistan Cumhuriyeti’ni 1991 yılında ilk tanıyan ülkenin Türkiye olmasına rağmen, halen dostça bir ilişki kurulamamıştır. Üstelik 1993 yılından beri iki ülke sınırları kapalı bulunmaktadır.

*      *     *

İsterseniz iki ülke arasında gerilimlerin doğmasına neden olan önemli hususları, Türkiye açısından kısaca birlikte inceleyelim;

  • Ermenistan’ın “Bağımsızlık Bildirgesi” ve buna atıf yapan Ermenistan Anayasası gibi temel belgelerde “Batı Ermenistan”ın ifade edilmesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin toprak bütünlüğüne bir saldırı olarak görülmektedir.
  • “Batı Ermenistan” olarak tanımladıkları, Kars, Erzurum, Van gibi Sevr Antlaşması ile Ermenilere verilmesi vaat edilen topraklarda meydana gelen olayların “soykırım” olarak dünyaya kabul ettirilmesinin yukarıdaki belgelerde yer alması da ülkemizin kabul etmediği bir husustur.
  • İstiklal Harbi sonunda, 1921 yılında, Ermenistan’ın bünyesinde yeraldığı Rusya ile Türk-Rus (Ermeni) sınırını belirleyen Kars Antlaşması’nı tanımaması ve yerine diyasporanın desteğiyle Sevr Antlaşması’nın esas alınmasını istemesidir.
  • Azerbaycan hudutları içinde yer alan Karabağ’ın ve Azerbaycan’ın Kelbecer bölgesinin Ermeniler tarafından kanlı bir şekilde işgali, bir milyon Azeri’nin muhacir olması ve tüm uğraşılara rağmen bu işgalin halen devam etmesidir.

*      *     *

Yukarıda açıkladığım nedenlerle iki ülke arasında gerilim artarken, 1993 yılında hudut kapatılmasına rağmen Karabağ sorunu halen çözülememiştir.

Azerbaycan ile Türkiye’nin uyguladığı ambargo Ermeni ekonomisine büyük zarar vermeye devam etmektedir.

Ermenistan’ın ekonomisini etkileyecek iki projede bu ülke saf dışı bırakılmıştır. Bu projeler Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı Projesi ve Kars-Tiflis Demiryolu Projesidir.

Ülkedeki ekonomik sorunlar nedeniyle nüfusun 2.5 milyon civarında olan Ermenistan, dışarıya göç vermektedir. Bu nüfusun üçte biri Ermenistan’ı iş bulmak umuduyla terk etmiştir. Türkiye’ye de 50 binin üzerinde Ermeni çalışmak üzere göç etmiştir.

Bu gerginlik yalnızca Ermenistan’ı etkilememiş, ülkemizi de etkilemiştir. Başta AB ülkeleri olmak üzere sayısız dünya ülkesi, Ermenilerin ve bilhassa Ermeni diyasporasının etkisiyle Türkiye’yi “soykırım” yapmakla suçlayan kararlar almışlardır. Üzücü olan, birçok ülkede bu konunun ders kitaplarında yer almasıdır.

*      *     *

Seçimi, ikinci tura kalmadan oyların yüzde 53’ünü alarak kazanan Başbakan Sarkisyan’ın rakibi olan Petrosyan, oyların yüzde 22.5’ini almıştır. Petrosyan seçimlere hile karıştırıldığını iddia etmektedir.

Sarkisyan, görevi biten eski Cumhurbaşkanı Koçaryan gibi Karabağ kökenlidir. Sarkisyan, Koçaryan’ın adamı olarak tanınmaktadır. Kendisi her ne kadar aynı siyasi çizgide olmasına rağmen, daha liberal ve pragmatik olarak tanınmaktadır. Ermenistan’ın içinde bulunduğu ekonomik-siyasal sorunların çözüm bulabilmesi için, Sarkisyan’ın Türkiye ile ilişkilerini normalleştirmesi temenni edilmektedir. İnşallah kendisi Koçaryan’ın politikalarını sürdürmez…

*      *     *

Yazıma son vermeden önce, Sarkisyan’ın da Karabağ’ın Kosova gibi bağımsız olmasını arzu ettiği hususunun basında yer aldığını değerlendirmenize sunmayı istiyorum.

Bir millet iki devlet olarak tanımlanan Azerbaycan ve Türkiye’nin Kosova’nın tanınmasında farklı hareket etmeleri üzerinde de durulmalıdır.

İstanbul, 22 Şubat 2008

(Semih İdiz, “Ermenistan Liderini Arıyor”,

Milliyet, 14-19 Şubat 2008)