SON VİLAYETİMİZ YEMEN (2)

Sizlere Yemen’in tarihi hakkında bilgi vermiştim. Bu yazımda Yemen’i tanıtmaya devam edeceğim.

Ortadoğu ülkelerinden sayılan ve Arap Yarımadası’nın Afrika’ya bakan güney ucunda yer alan Yemen; kuzeyden Suudi Arabistan, doğudan Umman (Oman), güneyden Hint Okyanusu (Aden Körfezi), batıdan Kızıldeniz’le çevrilidir. En yüksek yeri Hadur Şulayb (3760 m)’dır. Topraklarının yüzde 1’i tarım alanı, yüzde 40’a yakın alanı otlaktır. Ülke genelde dağlık, taşlık ve ağaçsızdır. Erozyon sonucu çıplak dağlara her tarafta rastlanmaktadır.

Halen Suudi Arabistan ile sınır tartışmasının devam ettiği bölgelerde çöl oluşumuna rastlanmaktadır. Yükseltiler ve enlem nedeniyle Yemen dağları yarımadanın  başka hiçbir yerinde görünmeyen yağışlar almaktadır. Ülkede, bir kurak bir yağışlı (nisandan ekime kadar) mevsimi olan muson sistemi egemendir.

Yemen Cumhuriyeti’nin yüzölçümü 528 bin km2 ve toplam nüfusu yaklaşık 23 milyon olup başkenti ve en büyük şehri Sana (1.8 milyon)’dır. Diğer büyük şehirleri Aden (570 bin), Hudeyde (426 bin) ve Taiz (317 bin)’dir. Nüfusun yüzde 30’u şehirlerde yaşamaktadır. Nüfus artış oranı yüzde 3.5 olan Yemen’de ortalama yaşam süresi 62.5 yıldır. Çocuk ölümleri binde 58 olup Türkiye’nin iki mislidir. Okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 38’dir.

Yemen’de nüfusun yüzde 97.3’ü Arap’tır. Resmi dili Arapça’dır. Resmi din İslam’dır ve halkın yüzde 99’u Müslümandır. Müslümanların yüzde 55’i Sünni, yüzde 45’i Zeydidir. Zeydiler, Şiilerin bir koludur. Zeydiler, Şianın en yumuşak kanadı olarak bilinmektedir. Çok az sayıda İsmaili vardır. Sünnilerin geneli Şafidir. Zeydiler ayrıca Caferilerden farklı olarak Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer’in halifeliklerine karşı çıkmazlar.

Yemen ekonomisi birinci derecede tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Tarım ürünlerinden elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasıladaki payı yüzde 21’dir. Çalışan nüfusun yüzde 71’i tarım alanında çalışmaktadır. Irak’ı ve Saddam’ı destekledikleri için Körfez Savaşı sonrasında Suudi Arabistan’ın sınır dışı ettiği Yemenli göçmenlerin önemli bir bölümü bu sektörde çalışmaya başlamıştır. Ürettiği tarım ürünlerinin başında tahıl, pamuk, hurma, muz, darı ve çeşitli meyve ve sebzeler gelmektedir.

1984 yılında Kuzey Yemen’de ve kısa bir müddet sonra Güney Yemen’de petrol ve doğalgaz bulunmuştur. Kanıtlanmış rezervler oldukça az (400 milyon ton) ve işletme şartları oldukça zordur.

Tuz, petrol ve doğalgaz dışında önemli bir yerel kaynağa sahip olmayan Yemen’de kişi başına düşen milli gelir (GSMH) 1000 dolar civarındadır. İhracatında petrol ve doğalgazın payı yüzde 89’dur.

Yemen dünyanın en fakir ülkelerinden birisi olup ağır bir dış borç yükü altındadır. Ülke uluslararası yardımlar ile petrol üreten zengin komşularının yardımlarına ve yurtdışındaki işçilerin yolladığı paralara muhtaçtır.

Gelecek yazımda sizlere Sana şehrini ve oradaki gördüklerimi anlatacağım.

Sana, Yemen, 23.Aralık.2007